Bogdan Góralczyk

Amerykanie chcą rządzić na zachodniej półkuli. Po porwaniu prezydenta Wenezueli teraz mogą uderzyć w kolejny kraj. Donald Trump znowu mówi o Grenlandii, jego sekretarz stanu Marco Rubio twierdzi, że następna będzie Kuba. Jakie będzie miało to konsekwencje, pisze prof. Bogdan Góralczyk, analityk spraw międzynarodowych XYZ.

Amerykanie weszli na ścieżkę izolacjonizmu. Obecna strategia, radykalnie zmieniająca priorytety na politykę siłową to sygnał alarmowy, szczególnie dla świata zachodniego, w tym najbardziej Europy. Prezydent Donald Trump przekroczył Rubikon.

Przez ostatnie dekady żyliśmy pod dyktatem wartości. Jakich? Demokracja, praworządność, liberalizm, prawa mniejszości. Doskonale znamy tę mantrę. Ostatnie dni i tygodnie dowodzą jednak, że żyjemy już w innym świecie, w istocie rzeczy podyktowanym przez Donalda Trumpa. Wkroczyliśmy w wiek transakcji, interesów, przetargów i zderzenia sił, szczególnie między mocarstwami. To nie jest świat lepszy od poprzedniego, ale taki już niestety mamy.

Świat przechodzi od węgla, ropy i gazu do metali, które stają się fundamentem nowych technologii energetycznych i cyfrowych. Chiny, dominujące w ich wydobyciu i rafinacji, używają ich jako narzędzia presji politycznej. Dla Zachodu – także Polski – to sygnał, że udział w przetwarzaniu metali będzie kluczowy dla przyszłej suwerenności technologicznej.

Węgierski premier Viktor Orbán był jedynym politykiem europejskim tej rangi, który w ubiegłorocznych wyborach prezydenckich w USA postawił wszystkie karty na Donalda Trumpa. A gdy ten wygrał, wygrał i on. Teraz liczy tantiemy. Trump lubi Orbána. Dwukrotnie gościł węgierskiego premiera w swej prywatnej rezydencji Mar-A-Lago na Florydzie, jako jedynego polityka z naszego regionu zaprosił do Egiptu, gdy podpisywano porozumienia dotyczące Gazy, a teraz, gdy witał go w Białym Domu, wskazał palcem i powiedział: „Wielki przywódca”.

Chiński przywódca Xi Jinping trzyma się mocno. Obrady IV Plenum Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Chin w dniach 20-23 października jednoznacznie potwierdziły jego jedynowładztwo i centralną rolę Xi w partii i państwie. Równocześnie wskazały na zwieranie szeregów rządzących elit.  

Świat wchodzi w kolejną fazę rywalizacji gospodarczej – tym razem nie o ropę, lecz o metale ziem rzadkich. Chiny, kontrolujące większość globalnego wydobycia i rafinacji, wykorzystują swoją dominację, by budować wpływy i testować odporność Zachodu. Stany Zjednoczone odpowiadają cłami, a Europa – analizami i ostrzeżeniami. Ale bez wspólnej strategii wobec Pekinu Unia Europejska ryzykuje utratę nie tylko surowców, lecz także pozycji w nowym porządku technologicznym.

Przez lata patrzyliśmy na Chiny ideologicznie, podczas gdy Pekin konsekwentnie działał pragmatycznie. Dziś Państwo Środka to potęga, której nie da się ignorować. Czy Polska ma plan na współpracę z nowym mocarstwem – czy nadal dryfuje bez strategii?

Na Węgrzech zmiana. Rządzący niepodzielnie krajem od ponad 15 lat premier Viktor Orbán i jego partia Fidesz przegrywają i to wyraźnie w niemal wszystkich sondażach. Z wyjątkiem prorządowego Instytutu Nézőpont.

Bezprecedensowe spotkania przywódców na Alasce i w Białym Domu zapisały się już w historii. Choć na razie nie ma przełomu, widać, że Rosja zyskuje przewagę. Polska natomiast – pochłonięta konfliktem wewnętrznym – nie odgrywa znaczącej roli w kluczowym momencie globalnej gry mocarstw.