Ubóstwo energetyczne w Polsce maleje. Udało się osiągnąć cele pięć lat wcześniej
Polsce przed czasem udało się osiągnąć cele dotyczące redukcji ubóstwa energetycznego. Jak zauważył Polski Instytut Ekonomiczny, w latach 2022–2025 obniżyło się 12 z 14 wskaźników mierzących ten problem. Spadki wyniosły od 0,7 do 4,4 pkt proc.

W komunikacie think tanku wskazano, że cele, jakie Polska założyła do realizacji do 2030 r., udało się osiągnąć pięć lat wcześniej. Pierwszy z nich dotyczył zmniejszenia udziału gospodarstw domowych, dla których wydatki na energię stanowią co najmniej 10 proc. dochodów. Do końca dekady odsetek ten miał znaleźć się w przedziale 24–26 proc. Już w 2025 r. udało się go sprowadzić do 25,5 proc.
Drugim z celów przyjętych w rządowym Krajowym Planie w dziedzinie Energii i Klimatu było zmniejszenie udziału gospodarstw domowych, których dochody są poniżej minimum socjalnego po opłaceniu rachunków za energię, do 10–11 proc. w 2030 r. Cel został osiągnięty, bo wskaźnik wyniósł w 2025 r. 8,1 proc. Jest to też poziom zbliżony do założeń na 2040 r., które wynoszą 6–8 proc.
Trzeci cel zakładał utrzymanie poziomu ubóstwa energetycznego w Polsce poniżej średniej unijnej do 2040 r. i on również został spełniony. Według metodologii przyjętej przez Eurostat w 2025 r. wskaźnik subiektywnego ubóstwa energetycznego wyniósł w Polsce 3,2 proc. wobec 8,8 proc. średniej dla 27 państw UE.
Polecamy: Ceny gazu w 2027 r. bez zmian. Rząd zajmie się projektem osłonowym dla gospodarstw domowych
Problem ubóstwa energetycznego spada, ale sytuacja najbiedniejszych gospodarstw nadal jest trudna
Ubóstwo energetyczne PIE określa jako sytuację, w której gospodarstwo domowe nie może spełnić swoich potrzeb energetycznych (ogrzewanie, chłodzenie, oświetlenie, użytkowanie urządzeń elektrycznych) i jest zmuszone do ograniczania zużycia energii ze względu na wysokie koszty jej zakupu. Instytut wyróżnia cztery rodzaje tego problemu: ubóstwo dochodowe (opałowe), ubóstwo strukturalne, ubóstwo komunalne oraz ubóstwo ukryte.
Jak wskazał Instytut, od 2022 r., czyli roku, w którym po wybuchu wojny w Ukrainie ceny energii znacząco wzrosły, do 2025 r. obniżyło się 12 z 14 wskaźników ubóstwa energetycznego. Wśród nich eksperci wymieniają m.in. deklarowaną niezdolność do ogrzania mieszkania zimą czy schłodzenia go latem; trudność z płaceniem rachunków w terminie; obecność grzyba lub pleśni w mieszkaniu; a także stosunek wydatków na energię w porównaniu do dochodów, które wahają się od 8 do 50 proc.
Think tank wyjaśnił, że w zależności od przyjętej miary, problem ubóstwa energetycznego dotyczył od 1 do 35 proc. gospodarstw domowych w Polsce. Jeszcze w 2022 r. przedział ten wynosił od 3 do 39 proc. W ocenie PIE spadek większości wskaźników wskazuje na poprawę sytuacji, ale nie oznacza całkowitego wyeliminowania problemu.
Zdaniem Instytutu ryzyko ubóstwa energetycznego rozkłada się nierównomiernie. „Ubóstwo strukturalne jest nawet blisko pięciokrotnie częstsze wśród gospodarstw o dochodach poniżej 60 proc. mediany; szczególnie narażone są też gospodarstwa emeryckie i jednoosobowe” – dodał.
„Z kolei brak dostępu do centralnego ogrzewania wiąże się z wyższym ryzykiem ubóstwa komunalnego. Ukryte ubóstwo energetyczne występuje natomiast nawet trzykrotnie częściej w wolnostojących domach jednorodzinnych niż w budynkach wielorodzinnych, a w gospodarstwach wiejskich nawet cztero- do ośmiokrotnie częściej niż w miastach powyżej 500 tys. mieszkańców. Wyniki badania wskazują na potrzebę kierowania działań pomocowych i termomodernizacyjnych do grup szczególnie narażonych” – podkreślił PIE.
Źródło: XYZ, PAP
Przeczytaj również: Niemcy chcą obniżyć ceny energii i paliw. Propozycja przypomina CPN