Najcenniejszy kapitał firmy. Dlaczego sukcesja potrzebuje polisy na życie?
Do 2030 roku nawet 80 tys. polskich firm rodzinnych stanie przed wyzwaniem przekazania biznesu kolejnemu pokoleniu. Sam plan sukcesji nie wystarczy jednak, by zapewnić przedsiębiorstwu ciągłość działania. Równie ważne jest zabezpieczenie finansowe na wypadek śmierci lub długotrwałej nieobecności z powodu poważnej choroby czy wypadku właściciela.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie wyzwania sukcesyjne czekają polskie firmy rodzinne w najbliższych latach i ile z nich ma już formalny plan przekazania biznesu.
- W jaki sposób ubezpieczenie na życie może pomóc zabezpieczyć ciągłość działania firmy w przypadku śmierci wspólnika.
- Jakie modele ochrony ubezpieczeniowej można zastosować w spółce i od czego zależy ich wybór.
Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.
Polska gospodarka stoi przed największym wyzwaniem sukcesyjnym od lat. Z danych raportu Mariański Group „Firmy rodzinne w Polsce 2025 – Między tradycją a przyszłością” wynika, że do 2030 roku przed koniecznością przeprowadzenia transferu pokoleniowego stanie od 60 do 80 tys. rodzimych przedsiębiorstw. Ponad połowa z nich (50,6 proc.) nadal pozostaje zarządzana przez pierwsze pokolenie założycieli, a w 36 proc. podmiotów kluczowe decyzje strategiczne podejmuje wyłącznie nestor.
Mimo skali wyzwań, w polskim biznesie rośnie gotowość do wdrażania przemyślanych strategii zarządczych.
– Najnowsze dane z badania EY Barometr Przedsiębiorczości wskazują, że polscy przedsiębiorcy wyróżniają się na tle regionu Europy Centralnej, Północnej, Południowej i Wschodniej większym optymizmem, wysoką skalą inwestycji w sztuczną inteligencję oraz coraz bardziej świadomym podejściem do sukcesji. Co czwarte rodzinne przedsiębiorstwo w Polsce ma formalną strategię sukcesji – wskazuje Barbara Florkiewicz, menedżer produktu w Departamencie Rozwoju Produktów Towarzystwa Ubezpieczeń na Życie WARTA S.A.
Badanie potwierdza rosnącą dojrzałość strategiczną rodzimych właścicieli. Aż 43 proc. polskich przedsiębiorców ocenia warunki prowadzenia biznesu jako korzystne (wobec 28 proc. średnio w regionie), a 32 proc. jednoznacznie planuje przekazać firmę kolejnemu pokoleniu. Barometr Przedsiębiorczości zwraca też uwagę, że w warunkach rosnącej konkurencji oraz presji kosztowej (61 proc. firm wskazuje koszty pracy jako główne ryzyko) samo pozytywne nastawienie nie wystarczy – coraz ważniejsza staje się umiejętność połączenia technologii, kapitału i zarządzania własnością w spójny, długofalowy model działania.
Sukcesja to maraton
Przejście od deklaracji do formalnego wdrożenia procedur jest wymagającym i wieloetapowym procesem. Badanie Mariański Group wskazuje, że formalny, spisany plan sukcesji ma obecnie 15 proc. przedsiębiorstw, a 37 proc. w ogóle nie wskazało następcy.
Samo spisanie umów czy utworzenie struktur prawnych nie rozwiązuje jednak wszystkich ryzyk operacyjnych, jeśli w krytycznym momencie zabraknie natychmiastowego wsparcia finansowego.
– Zabezpieczenie firmy przed skutkami nagłej lub planowanej nieobecności właściciela wymaga równoległego wdrożenia rozwiązań prawnych, operacyjnych oraz finansowych. Ubezpieczenie na życie może pomóc skutecznie zabezpieczyć przyszłość finansową firmy na wypadek śmierci jednego ze wspólników. Jednocześnie polisa doskonale wpisuje się w praktyczny plan zabezpieczenia ciągłości działania firmy, bowiem zgodnie z art. 831 § 3 Kodeksu cywilnego suma ubezpieczenia przypadająca uposażonemu nie należy do spadku po ubezpieczonym – mówi Barbara Florkiewicz.
Dodaje, że w takim przypadku pieniądze, co do zasady nie podlegają zaspokojeniu roszczeń wierzycieli zmarłego i podziałowi między spadkobierców, a wypłata świadczenia jest szybka, często w terminie krótszym niż 30 dni.
– Warto jednak pamiętać, że polisa na życie może być źródłem pieniędzy, ale aby zapewnić możliwość efektywnego wykorzystania świadczeń z ubezpieczenia odpowiednie uregulowania muszą się najpierw znaleźć w umowach dot. prowadzonej działalności – wskazuje Barbara Florkiewicz.
Modele ochrony w spółce
Wdrożenie zabezpieczenia ubezpieczeniowego wymaga precyzyjnego dostosowania struktury polisy do relacji właścicielskich i wartości firmy.
– Wybór odpowiedniego modelu ubezpieczenia na życie w planie sukcesji firmy zależy od struktury prawnej przedsiębiorstwa, liczby wspólników oraz celów, jakie ma realizować polisa. Do najczęściej analizowanych rozwiązań należą: model ubezpieczenia krzyżowego, wskazanie spółki jako uposażonego oraz bezpośrednie zaspokojenie roszczeń spadkobierców. Ważne, aby zadbać o to, by suma ubezpieczenia danego wspólnika odpowiadała co najmniej udziałom, jakie ma w spółce – mówi Barbara Florkiewicz.
Dodaje, że perspektywa planowania stabilności biznesu powinna obejmować znacznie szerszy katalog ryzyk niż wyłącznie kwestie dziedziczenia udziałów.
– Jednocześnie warto podkreślić, że ubezpieczenie może zadziałać i wspierać nie tylko w razie śmierci, ale też w innych trudnych sytuacjach takich, jak poważne zachorowanie czy nieszczęśliwy wypadek – wskazuje Barbara Florkiewicz.
Zdrowie lidera a koszty stałe
Dla małych i średnich przedsiębiorstw nagła, wielomiesięczna absencja kluczowego menedżera lub prezesa wywołana stanem zdrowia może być zagrożeniem dla zachowania płynności finansowej.
– Co trzy minuty ktoś w Polsce słyszy diagnozę: nowotwór złośliwy. Co siedem minut czyjeś serce nagle się zatrzymuje z powodu zawału, a w tym samym czasie kolejna osoba doświadcza paraliżującego udaru. Średnio co 20 minut ktoś zostaje ranny w wypadku drogowym, co trzecia osoba ciężko. Za każdym takim przypadkiem stoi życie i codzienność, a w tym stabilność finansowa rodzin i firm – mówi Barbara Florkiewicz.
Dodaje, że gdy kluczowa osoba w firmie choruje, jej przychody mogą gwałtownie spaść, ale koszty stałe pozostają bez zmian.
– Środki z ubezpieczenia mogą zostać przeznaczone, zgodnie z wolą ubezpieczonego, na dowolny cel, np. na bieżące rachunki, wynagrodzenia czy zobowiązania podatkowe. Świadczenie może także zostać przeznaczone na spłatę zobowiązań (kredyty, leasingi) lub terminowe opłacanie faktur dostawców, a nawet na pokrycie kosztów wdrożenia i szkoleń nowego pracownika/menadżera – mówi Barbara Florkiewicz.
Różne potrzeby, różne warianty ochrony
Ekspertka wskazuje, że rynek ubezpieczeń na życie zmierza w kierunku rozwiązań, które łączą ochronę finansową ze wsparciem ubezpieczonego i jego bliskich.
– Coraz większe znaczenie mają nie tylko świadczenia wypłacane w związku z chorobą czy innym zdarzeniem, ale także praktyczne wsparcie dla ubezpieczonego i jego bliskich, które pomagają przejść przez trudny okres powrotu do zdrowia – od świadczeń medycznych, przez rehabilitację po wsparcie psychologiczne. Szybka diagnoza i skuteczna terapia pozwalają maksymalnie skrócić czas nieobecności w firmie – wskazuje Barbara Florkiewicz.
Elastyczność dostępnych wariantów ubezpieczeniowych pozwala precyzyjnie zaadresować potrzeby każdego przedsiębiorcy.
– Indywidualne ubezpieczenia na życie z oferty Warta wpisują się w te potrzeby. Dla osób, które chcą skorzystać z wyboru gotowych propozycji wariantów pakietowych różniących się zakresem ochrony i wysokością świadczeń najlepszym wyborem będzie Warta Dla Ciebie i Rodziny. Dla osób, które chcą indywidualnie wybrać zakres ochrony i wysokość świadczeń właściwy będzie produkt Warta Ochrona – mówi Barbara Florkiewicz.
Główne wnioski
- Sukcesja wymaga długofalowego planowania. Choć rośnie gotowość przedsiębiorców do przekazywania firm kolejnemu pokoleniu, formalny plan sukcesji ma zaledwie 15 proc. badanych przedsiębiorstw.
- Ciągłość biznesu zależy także od zabezpieczenia finansowego. Ubezpieczenie na życie może zapewnić środki potrzebne po śmierci wspólnika, ale możliwość ich wykorzystania powinna być wcześniej uregulowana w umowach spółki.
- Model ubezpieczenia trzeba dopasować do struktury firmy. Wśród możliwych rozwiązań są ubezpieczenie krzyżowe, wskazanie spółki jako uposażonego oraz zabezpieczenie roszczeń spadkobierców.
Artykuł powstał na zlecenie Grupy Warta.

