Pojedynek geniuszy renesansu. Wyjątkowa wystawa w Fabryce Norblina

Po pięciuset latach Leonardo da Vinci i Michał Anioł spotykają się ponownie. Tym razem nie w murach florenckiego Palazzo Vecchio, lecz w warszawskiej Fabryce Norblina – na wielowymiarowej wystawie stworzonej z wykorzystaniem najnowszych technologii wizualnych. „Leonardo versus Michał Anioł. Pojedynek Geniuszy Renesansu” to opowieść o dialogu – a momentami rywalizacji – między dwoma wybitnymi artystami. Przypomnijmy, że obaj żyli w tym samym czasie, pracowali dla tych samych mecenasów i mierzyli się z podobnymi pytaniami o naturę człowieka, piękno i sens twórczości, odpowiadając na nie w skrajnie różny sposób.

– Inspiracją dla wystawy stał się legendarny pojedynek artystyczny z 1503 r. Leonardo da Vinci i Michał Anioł mieli stworzyć konkurencyjne malowidła w siedzibie władz Florencji – Palazzo Vecchio. Immersyjna forma wystawy pozwala widzom zanurzyć się w dwóch odmiennych wizjach renesansu. Mogą doświadczyć ich nie tylko intelektualnie, ale również emocjonalnie. To wystawa, która pokazuje, że pytania o geniusz, granice poznania i relację człowieka z technologią są dziś równie aktualne jak pięć wieków temu. Immersja pozwala spojrzeć na renesans nie jak na zamkniętą historię, ale jak na żywy dialog z teraźniejszością – mówi Andrzej Dragan, profesor nauk fizycznych, artysta i popularyzator nauki.

Śladami mistrzów

Zwiedzanie rozpoczyna się od symbolicznego portalu wejściowego, inspirowanego architekturą epoki, który wprowadza gości w świat renesansowej myśli humanistycznej. W pierwszej sali odwiedzający poznają renesans jako moment przełomu. Była to epoka, w której sztuka, nauka i technologia zaczęły się przenikać. Artysta stał się autonomiczną indywidualnością i bohaterem kultury.

Kolejne sale biograficzne przybliżają życie i twórczość obu mistrzów. Projekcje oraz plansze w języku polskim i angielskim pozwalają zrozumieć ich drogi artystyczne, kontekst historyczny oraz stosowane techniki pracy. Ekspozycję uzupełniają elementy scenograficzne i prezentacje renesansowego warsztatu twórczego, ukazujące, jak innowacja rodzi się z połączenia eksperymentu i rzemiosła. Na szczególną uwagę zasługują przestrzenie „studioli”, czyli pracowni obu artystów. Pracownia Leonarda da Vinci ukazuje go jako wizjonera, badacza i wynalazcę, zafascynowanego anatomią, mechaniką i naturą. Z kolei pracownia Michała Anioła koncentruje się na pracy z materią i ciałem – na monumentalnych formach, napięciu mięśni oraz fizyczności rzeźby.

Przeczytaj: Od wanilii w dymie po zapach ziemi po deszczu. Perfumowe trendy, które definiują 2026 rok

Wyjątkowym elementem wystawy jest instalacja inspirowana Bocca della Verità – Ustami Prawdy. Nawiązuje do antycznej marmurowej maski znajdującej się w rzymskim kościele Santa Maria in Cosmedin. Znana z legend jako średniowieczny „wykrywacz kłamstw”, a także z filmu „Rzymskie wakacje”, maska na wystawie pełni rolę symbolicznego narratora. Usta Prawdy „wypowiadają” krótkie sentencje o Leonardzie i Michale Aniele. Dzięki temu zwiedzający mogą poznać zaskakujące fakty oraz anegdoty z życia artystów.

Centralnym punktem ekspozycji jest sala immersyjna. Obraz, dźwięk i ruch tworzą wielozmysłowe doświadczenie, pozwalające dosłownie znaleźć się w samym centrum artystycznego pojedynku. Kolejna przestrzeń oferuje doświadczenie VR 360 st., przenoszące widzów do XVI-wiecznej Florencji oraz do pracowni obu mistrzów.

– Po ekspozycjach poświęconych Salvadorowi Dalíemu i Fridzie Kahlo tym razem zapraszamy widzów nie tylko do odkrywania historii sztuki, lecz także do poznania losów dwóch twórców, którzy wyprzedzali swoje czasy i na zawsze zmienili sposób myślenia o artyście i jego roli – mówi Joanna Sikora-Kowalkowska, prezes zarządu Art Box Experience.

Team Leonardo czy Team Michał Anioł?

Wystawę zamyka zaskakujące głosowanie, w którym zwiedzający mogą opowiedzieć się po jednej ze stron: Team Leonardo lub Team Michał Anioł.

– Wystawa nie ma na celu rozstrzygnięcia, kto był „lepszy”. Staje się natomiast przyczynkiem do refleksji nad tym, jaki sposób myślenia, przeżywania i tworzenia jest bliższy współczesnemu odbiorcy. Pokazuje również, jak różnorodne formy może przyjmować geniusz. Po dokonaniu wyboru można utrwalić ten moment, wykonując pamiątkowe zdjęcie z wybranym mistrzem. Jakby na chwilę stanąć po jednej stronie wielkiego renesansowego dialogu – mówi Joanna Sikora-Kowalkowska.

Wystawa „Leonardo versus Michał Anioł. Pojedynek Geniuszy Renesansu” będzie dostępna dla zwiedzających do 14 czerwca 2026 r. Ceny biletów zaczynają się od 35 zł.

Przeczytaj: Od Magika do streamingu – jak zmieniało się bogactwo języka w polskim rapie. Co mówią liczby?

Główne wnioski

1. Historia artystycznego pojedynku między Leonardem da Vinci a Michałem Aniołem pokazuje, że twórcza konkurencja może stać się impulsem do przekraczania granic i poszukiwania nowych środków wyrazu. Wystawa udowadnia, że to właśnie napięcie między odmiennymi wizjami świata i sztuki bywa źródłem największych przełomów w kulturze.
2. Ekspozycja przekonująco pokazuje, że geniusz może przyjmować skrajnie różne formy – od analitycznej, naukowej ciekawości Leonarda po ekspresyjną, monumentalną wizję Michała Anioła. Zamiast wskazywać „lepszego”, wystawa zachęca do refleksji nad własną wrażliwością i przypomina, że różnorodność postaw twórczych stanowi o sile kultury.
3. Projekt realizowany w przestrzeni Art Box Experience w Fabryce Norblina potwierdza, że immersyjne wystawy mogą skutecznie łączyć edukację z emocjonalnym doświadczeniem. To przykład tego, jak współczesne instytucje kultury przyciągają nowe pokolenia odbiorców, tworząc angażujące i wielozmysłowe spotkanie ze sztuką.