Spadła liczba zgłoszeń wynalazków z Polski, ale patentów dostaliśmy więcej. Chiny deklasują większość UE

Polskie firmy i uczelnie zaaplikowały w zeszłym roku o mniej patentów do Europejskiego Urzędu Patentowego (EPO), wynika z najnowszego raportu „EPO Technology Dashboard 2025”.

Mniej zgłoszeń, więcej patentów

Z Polski wpłynęło 621 zgłoszeń, czyli aż o 10 proc. mniej niż rok wcześniej. Jest to też pierwszy spadek liczby polskich wniosków o ochronę innowacji od pięciu lat. Od 2019 r. podaż wniosków na patenty stale rosła. Dobrego trendu nie złamała nawet pandemia. Polska zajmuje teraz 12 pozycję w UE pod względem liczby zgłoszeń, wyprzedzając inne kraje Europy Środkowej – Czechy (15 miejsce), Słowenię (16), Węgry (17) Słowację (22) oraz kraje bałtyckie. W TOP40 EPO jest zaś 27.

Dynamikę wzrostu zgłoszeń też notujemy ponadprzeciętną. W ciągu 10 lat liczba zgłoszeń wzrosła o 58 proc., przy średniej dla EPO na poziomie 27 proc.

Dlaczego ważna jest już sama liczba zgłoszeń, a nie tylko przyznane patenty? EPO tłumaczy, że zgłoszenia patentowe są wczesnym wskaźnikiem poziomu inwestycji w badania i rozwój (B+R).

Patenty w ręce

W świetle spadku liczby wniosków patentowych ochronę praw własności intelektualnej dostało natomiast zaskakująco wiele wynalazków z Polski. Znacznie więcej niż rok wcześniej – 327 wobec 239.

– Spadek liczby zgłoszeń patentowych w EPO może budzić niepokój, ale nie powinien być interpretowany wyłącznie jako sygnał słabnącej innowacyjności gospodarki. W praktyce takie wahania często odzwierciedlają szerszy kontekst makroekonomiczny – m.in. spowolnienie inwestycji, wyższe koszty finansowania czy większą ostrożność firm w podejmowaniu ryzyka technologicznego – mówi Łukasz Radosz, dyrektor zarządzający firmą konsultingową Euro – Funding Polska, która wspiera finansowanie innowacji i działalności B+R.

Wykres interaktywny

Pełny ekran

Eksperci zwracają uwagę na zwrot w zgłaszanych z Polski patentach w stronę rozwiązań wysokiej technologii – biotechnologii i farmacji. Ten sektor zaliczył wzrost zgłoszeń przekraczający 51 proc. Branża lekowa aplikowała o 44 patenty (wzrost o 50 proc. r/r). Wykazał się także sektor techniczny – motoryzacja, transport, energetyka, maszyny.

– Spadek zgłoszeń może oznaczać selekcję bardziej jakościowych projektów, a nie realny regres technologiczny. Jeśli utrzymuje się aktywność obszarach strategicznych, takich jak technologie cyfrowe, zielona transformacja czy biotechnologia, mamy raczej do czynienia z cykliczną korektą – dodaje Łukasz Radosz.

Przeczytaj: Tąpnięcie w patentach w Polsce. Czy to problem? „O innowacyjności gospodarki nie świadczy liczba patentów tylko ich wykorzystanie" (WYWIAD)

Trendy patentowe

Technologie komputerowe są wiodącą dziedziną zgłoszeń patentowych (6,1 proc. wzrostu w porównaniu z 2024 r.), zaraz za nimi technologie związane ze sztuczną inteligencją (+9,5 proc.). Skokowy wzrost procentowy zgłoszeń patentowych widać było w technologiach kwantowych (o 37 proc.).

Podczas gdy Stany Zjednoczone odpowiadały za największy udział w ogólnej liczbie zgłoszeń technologii komputerowych, europejscy innowatorzy mieli największy udział zarówno w dziedzinie sztucznej inteligencji, jak i kwantowej.

W skali całej Europy zgłoszenia z sektora farmaceutycznego i biotechnologicznego – odwrotnie niż w Polsce – spadły (odpowiednio o 6,3 proc. i 3,3 proc.).  Wzrosły za to zgłoszenia innowacji z obszaru technologii medycznych – o 1,3 proc.

„Podkreśla to wagę dalszego wzmacniania europejskich ram innowacji dla przedsiębiorstw i naukowców zajmujących się naukami przyrodniczymi, w tym postępów w pracach nad proponowanym jednolitym świadectwem ochronnym i unijną ustawą o biotechnologii” – piszą autorzy raportu EPO.

Trendsetterzy z Polski

W TOP 10 podmiotów z Polski, które zgłosiły najwięcej wniosków patentowych pięć to prywatne firmy, a kolejnych pięć – uczelnie publiczne: UJ, Gdański Uniwersytet Medyczny, UW, Politechnika Warszawska oraz AGH w Krakowie.

Także na poziomie krajowym uczelnie są liderami patentów, wyprzedzając biznes. Decydentom, którzy ustalają zasady rozwoju innowacji w Polsce, powinna się zapalić czerwona lampka. Widać bowiem wyraźnie, że wydatki na badania na uczelniach oraz rosnąca dynamika patentów z uczelni nie przekładają się na razie na realny skok rozwojowy firm.

Przeczytaj: Zlot kadry kierowniczej uczelni technicznych. W tle: pieniądze, wynalazki i spór o patenty

Rysy na betonie centralizacji

Warszawa jako region utrzymała pozycję lidera pod względem liczby złożonych europejskich wniosków patentowych. Ze stolicy i okolic pochodzi ich ponad jedna czwarta.

Według Eurostatu to właśnie w regionie warszawskim stołecznym, a nie w rejonie Berlina, Paryża czy Kopenhagi, eksperci z sektora technologii i nauki stanowią największą grupę wśród wszystkich pracujących. 

Przeczytaj: Nad rozwojem technologii i nauki pracuje w Europie 70 mln ludzi. A Chiny i USA i tak jej uciekają

Na drugim miejscu znalazła się Małopolska (15,6 proc.), a następnie województwo dolnośląskie (12,4 proc.). Widać więc, że rośnie siła także innych ośrodków badawczo-rozwojowych w Polsce – Krakowa i Wrocławia.

Wielokrotnie pisaliśmy o projektach, w których oba miasta intensywnie rozwijają sektory nowoczesnych technologii AI, kosmicznych, obronnościowych.

Przeczytaj: Turniej sześciu miast o kosmiczną placówkę ESA i gigainwestycję AI. Gdańsk wysunął się na czoło

Przeczytaj: Startuje FORT Kraków. To napęd dla startupów w zbrojeniówce. „Rolę łącznika między potrzebami a technologiczną ofertą powinny przyjąć SSE” (WYWIAD)

Europa się stara, ale czy to wystarczy?

EPO chwali się rekordowo dużą liczbą wszystkich ubiegłorocznych zgłoszeń patentów. Było to prawie 202 tys. wniosków z różnymi innowacjami. To wzrost r/r o 1,4 proc.

Znów rośnie liczba pomysłów zgłaszanych z rynków Unii Europejskiej, co może dowodzić, że Stary Kontynent powoli odzyskuje siły i odbudowuje konkurencyjność.

– Rekordowa liczba europejskich zgłoszeń patentowych podkreśla potencjał innowacyjny naszego kontynentu i jego atrakcyjność jako globalnego rynku technologicznego – komentuje nowy raport António Campinos, prezes Europejskiego Urzędu Patentowego.

W Europie wzrost napędzały kraje średniej wielkości: Finlandia (wzrost liczby wniosków wyniósł 44 proc.), Dania (o 5,2 proc. więcej), Austria (o 5 proc.), Hiszpania (o 2,9 proc.). Kraje uważane przez dekady za największe potęgi gospodarcze – Niemcy, Francja, Wielka Brytania, a także Włochy, Szwecja i Szwajcaria odnotowały spadek.

USA zwalniają, Chiny wchodzą na podium

Większy jednak niż z Europy wzrost liczby zgłoszonych aplikacji na patenty przedstawiły podmioty spoza Europy.

Pięć krajów, z których pochodziło najwięcej zgłoszeń do EPO, to: Stany Zjednoczone, Niemcy, Chiny, Japonia i Republika Korei.

Stany Zjednoczone utrzymały pozycję lidera wśród krajów, jeśli chodzi o europejskie zgłoszenia patentowe. Zgłosiły ponad 44 tys. wniosków patentowych. Jednak liczba ich aplikacji spadła – o 1,6 proc. Jako drugie wciąż utrzymują się Niemcy (24,5 tys.), ale również z widocznym spadkiem wniosków – o 2,2 proc.  Chiny coraz szybciej prą, by wyprzedzić USA i Niemcy. Zaaplikowały o ponad 22 tys. patentów, czyli prawie 10 proc. więcej niż rok wcześniej. Na razie po raz pierwszy wyprzedziły Japonię i znalazły się na podium krajów zgłaszających najwięcej wynalazków do ochrony. I to bez wyników Hong Kongu, który EPO rozlicza oddzielnie (832 wnioski)

Liczba zgłoszeń z Chin potroiła się od 2016 r., a liczba zgłoszeń z Republiki Korei – podwoiła. To pokazuje, jak szybko i intensywnie azjatyckie tygrysy zbudowały swoje przewagi konkurencyjne.

Przeczytaj: Mistrzowie czipów zainwestują w Polsce? Tajwan wchodzi do nowego parku przemysłowego (WYWIAD)

Główne wnioski

1. Rekordowa liczba zgłoszeń wynalazków do opatentowania w Europie: W 2025 r. Europejski Urząd Patentowy (EPO) otrzymał rekordowe 201 974 zgłoszeń – pierwszy raz powyżej 200 tys. (+1,4 proc. r/r). Najsilniejszy wzrost zanotowano w technologiach cyfrowych, AI, komunikacji, bateriach i półprzewodnikach. USA i Niemcy nadal są liderami wśród zgłaszających krajów, ale właśnie na podium weszły Chiny.
2. Polska: spadek zgłoszeń, ale wzrost przyznanych patentów. Z Polski wpłynęło 621 zgłoszeń do EPO (–10 proc. r/r) – pierwszy spadek od pięciu lat. Zajmujemy 12 miejsce w UE. Mimo spadku zgłoszeń wynalazcom z Polski przyznano więcej patentów (327 kontra 239 rok wcześniej). Liderami zgłoszeń są obok firm publiczne uczelnie (UJ, GUMed, UW, PW, AGH). Wśród regionów, z których płynie najwięcej zgłoszeń obok Warszawy widać progres w Małopolsce i na Dolnym Śląsku.
3. Interpretacja i rekomendacje: Spadek zgłoszeń z Polski eksperci tłumaczą cykliczną korektą i większą selekcją jakościową projektów, a nie regresem innowacyjności. Raport podkreśla potrzebę wzmacniania ram ochrony własności intelektualnej (zwłaszcza w biotechnologii i farmacji) oraz lepszego przekładania aktywności uczelni na rozwój firm.