Zaloguj się 
Dzieje się!
Udostępnij przez e-mail Polscy uczniowie lepsi niż średnia unijna. Azja odjeżdża reszcie świata
Wykres interaktywny Opublikowano najnowsze wyniki badania Programme for International Student Assessmen (PISA), które pozwala porównać umiejętności 15-latków w różnych krajach. Badanie prowadzone przez OECD sprawdza kompetencje uczniów w trzech głównych obszarach: czytaniu, matematyce i naukach przyrodniczych. Najnowsza edycja pokazuje, jak zmieniły się wyniki polskich uczniów na tle innych państw oraz czy udało się odwrócić spadki obserwowane w poprzednim badaniu.
Wyniki Polski ustabilizowały się po dużym spadku
Główny wykres pokazuje wyniki dotychczasowych edycji od 2000 r. Obejmuje zarówno Polskę, jak i 23 kraje OECD, które uczestniczą w badaniu od początku. To głównie państwa UE przed jej rozszerzeniem w 2004 r., ale także Japonia, Szwajcaria, Korea Południowa czy Australia. W grupie znajduje się też Polska.
Najnowsze wyniki PISA wskazują na niewielkie pogorszenie wyników polskich 15-latków względem 2022 r. W naukach przyrodniczych średni wynik spadł z 499 do 495 pkt, w matematyce z 489 do 484 pkt, a w czytaniu z 489 do 482 pkt. Oznacza to spadki odpowiednio o cztery, pięć i siedem pkt. Średnio w OECD zmiany były jednak większe i to na niekorzyść. Wyniki spadły o odpowiednio trzy, czternaście i dziewięć pkt.
Polska nadal wyraźnie powyżej średniej OECD i UE
W 2025 r. polscy 15-latkowie osiągnęli wyniki wyższe od średnich OECD i UE we wszystkich trzech badanych dziedzinach. Największa przewaga nad średnią OECD wystąpiła w czytaniu i matematyce – po 21 pkt. W naukach przyrodniczych wyniosła 13 pkt. Jeszcze większe były różnice względem średniej UE: polscy uczniowie uzyskali o 31 pkt więcej w czytaniu, o 24 pkt w matematyce i o 19 pkt w naukach przyrodniczych. Polska wypadła również lepiej na tle stałej grupy OECD-23, wykorzystywanej do porównań wyników PISA w czasie.
Wykres interaktywny Spadek wyników to nie tylko polskie zjawisko
W poprzedniej edycji badania (2022 r.) wyniki Polski bardzo się pogorszyły. Najnowsze dane wskazują, że spadek został zahamowany – wyniki w 2025 r. nie różnią się istotnie statystycznie od tych z 2022 r. Jednocześnie pozostają wyraźnie niższe niż przed pandemią. Warto jednak zaznaczyć, że nie jest to zjawisko specyficzne dla Polski.
Wykres interaktywny Skumulowane pogorszenie wyników między 2018 a 2025 r. jest w Polsce zbliżone do spadku obserwowanego przeciętnie w 23 krajach OECD uczestniczących we wszystkich edycjach badania. Wyjątkiem są nauki przyrodnicze, w których w Polsce spadek wyniósł przez dwie edycje 16 pkt, a w OECD-23 tylko siedem.
Nie tylko smartfony
OECD wskazuje, że za długookresowym pogorszeniem wyników uczniów nie stoi jedna przyczyna, lecz nałożenie się kilku zjawisk. Szczególnie widoczne są problemy z utrzymaniem koncentracji i wytrwałości przy bardziej wymagających zadaniach. Uczniowie gorzej radzą sobie z długimi tekstami, częściej odpowiadają szybko i błędnie oraz deklarują mniejszy wysiłek, ciekawość i zaangażowanie w naukę.
Jednocześnie pogorszyły się niektóre aspekty warunków nauki w szkołach jak poziom dyscypliny. Wzrosło zróżnicowanie potrzeb uczniów. A poza szkołą zmieniły się nawyki czytelnicze. Młodzi ludzie rzadziej sięgają po dłuższe teksty i częściej korzystają z krótkich treści cyfrowych. Znaczenie mogły mieć również utrzymująca się po pandemii wyższa absencja oraz jej szersze konsekwencje dla nawyków i motywacji. OECD podkreśla jednak, że są to uzupełniające się hipotezy, a dane nie pozwalają wskazać jednej przyczyny spadku wyników.
Azja Wschodnia dominuje w PISA
PISA 2025 pokazuje bardzo duże zróżnicowanie poziomu umiejętności 15-latków na świecie. Zdecydowanie najlepsze wyniki osiągają gospodarki Azji Wschodniej. Przede wszystkim chińskie prowincje objęte badaniem i Singapur, a wysoko plasują się także Japonia, Korea, Tajwan i Makau. W europejskiej czołówce znajduje się Estonia, a bardzo dobre rezultaty osiąga również Wielka Brytania. Polska wypada wyraźnie powyżej średniej OECD we wszystkich trzech podstawowych dziedzinach, choć dzieli ją znaczny dystans od światowych liderów. Poniżej wyniki dla 40 krajów lub obszarów o najwyższych wynikach (uszeregowanych pod względem nauk przyrodniczych).
Wykres interaktywny