Kategoria artykułu: Biznes

Apel o weto w sprawie podwyżki podatku cukrowego i rozliczenie 8 mld zł. „To nieuzasadniona grabież”

Organizacje branżowe sektora rolno- spożywczego i handlu, związki zawodowe i związki pracodawców wystosowały apel do prezydenta RP o zawetowanie ustawy wprowadzającej podwyższenie obowiązującego od 2021 r. tzw. podatku cukrowego o 50 proc. i rozszerzenie opłaty na kolejne kategorie produktów.

23 rolno-spożywcze organizacje branżowe apelują o weto prezydenta dot. podwyżki podatku cukrowego/ fot. gettyimages
Aż 23 rolno-spożywcze organizacje branżowe apelują o weto prezydenta dotyczące podwyżki podatku cukrowego. Fot. Getty Images

Z tego artykułu dowiesz się…

  1. Co planowana podwyżka podatku cukrowego oznaczałaby dla producentów napojów, sadowników, handlu i konsumentów.
  2. Jaki apel do prezydenta RP wystosowali przedstawiciele 23 branżowych organizacji rolno-spożywczych.
  3. Dlaczego organizacje branżowe domagają się rozliczenia ponad 8 mld zł wpływów z podatku cukrowego od 2021 r.
Loading the Elevenlabs Text to Speech AudioNative Player...

Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.

Ważą się losy podatku cukrowego. Rząd proponuje kolejne zwiększenie obciążeń dla sektora napojowego. Projekt zakłada m.in. wzrost opłaty stałej z 50 do 70 gr/l. Także podwojenie opłaty zmiennej z 5 do 10 gr za każdy gram cukru powyżej 5 g na 100 ml napoju. Największa zmiana dotyczy napojów z kofeiną lub tauryną. Tu stawka ma wzrosnąć z 10 gr do 1 zł/l. Wejście przepisów przewidziano na 1 stycznia 2027 r.

23 organizacje branżowe wspólnie apelują o weto prezydenta RP. Ich zdaniem podwyżka podatku cukrowego jest zagrożeniem dla polskiego rolnictwa, przetwórstwa i miejsc pracy.

Według szacunków Polskiej Federacji Producentów Żywności Związku Pracodawców (PFPŻ ZP) konsekwencją podwyżki może być spadek produkcji napojów o 15-30 proc. Także zagrożenie dla 20 tys. miejsc pracy w całej gospodarce.

Nowe regulacje mają uderzyć w producentów napojów, polskich rolników, sadowników, plantatorów buraków cukrowych, przemysł cukrowniczy, przetwórstwo owocowe, handel, pracowników, ale i w konsumentów.

Branża napojowa płaci najwyższe stawki podatku cukrowego w UE

– Rząd proponuje kolejne, drastyczne zwiększenie obciążeń dla sektora napojowego. To nieproporcjonalne i dyskryminujące obciążenie dla producentów z branży napojowej. Może w znaczący sposób pogorszyć warunki finansowe ich funkcjonowania, a nawet doprowadzić do bankructwa. Szczególnie chodzi o małe i średnie polskie firmy. Branża napojowa i tak już płaci najwyższe stawki podatku cukrowego w UE w stosunku do siły nabywczej konsumentów – mówi dr Andrzej Gantner, wiceprezes i dyrektor generalny Polskiej Federacji Producentów Żywności Związku Pracodawców.

Jego zdaniem podwyżka będzie miała katastrofalne skutki dla całego sektora napojowego w Polsce. A już dziś producenci napojów są w bardzo trudnej sytuacji. Z danych Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor i bazy BIK wynika, że w sierpniu br. zaległości płatnicze producentów napojów bezalkoholowych i wód mineralnych przekroczyły 109,1 mln zł. To kilkunastoprocentowy wzrost w ujęciu rocznym.

Ustawa przewiduje również rozszerzenie zakresu opłaty na koncentrat. Także nowe kategorie produktów – określone napoje z dodatkiem soku, które dotychczas nie były uwzględniane. Oznacza to zaostrzenie całego systemu. Również dodatkowe obciążenia dla przedsiębiorców, którzy dostosowywali swoje produkty do obowiązujących przepisów, inwestowali w reformulację i ograniczanie zawartości cukru.

Gdzie jest 8 mld zł z podatku cukrowego

Autorzy apelu zwracają również uwagę na brak rzetelnej oceny dotychczasowych efektów opłaty cukrowej. Od czasu jej wprowadzenia w 2021 r. do końca pierwszego półrocza 2026 r. wpływy z tego tytułu przekroczyły 8 mld zł. Jak zapewniają, skuteczność tej opłaty nie została jak dotąd wykazana, środki te nie doprowadziły do realnego zwiększenia wydatków na przewidziane w ustawie działania profilaktyczne i zdrowotne Podnosiła to także Najwyższa Izba Kontroli.

Organizacje apelują, żeby zamiast podnosić opłaty i rozszerzać ich zakres, należy rzetelnie ocenić dotychczasowe rozwiązania i wyjaśnić co się stało z 8 mld zł z opłaty cukrowej, którą przedsiębiorcy i konsumenci już wpłacili do budżetu państwa.

– Widzę dwa powody, dla których pan prezydent powinien zawetować tę ustawę. Po pierwsze może pokazać, że sprzeciwia się podatkowej grabieży sektora rolno-spożywczego. Może jasno powiedzieć, że nie ma zgody na takie działania. To podatkowa grabież, kompletnie nieuzasadniona, nieproporcjonalna i oczywiście bardzo szkodliwa. Myślę, że powinien to być sygnał dla wszystkich projektów rządowych tego typu, że takie rozwiązania w Polsce w latach 2026-2027 po prostu nie przejdą. Wreszcie trzeba zacząć chronić sektor rolno-spożywczy, a nie dobijać go kolejnymi opłatami, podatkami i nadmiernymi regulacjami. Druga bardzo ważna kwestia to sposób gospodarowania finansami publicznymi. Skoro nie potrafiono rozliczyć 8 mld zł z podatku cukrowego, to znaczy, że jest problem z rozliczaniem środków publicznych – alarmuje Andrzej Gantner.

Warto wiedzieć

Apel do prezydenta RP

23 organizacje zwracają się do Prezydenta RP o zawetowanie ustawy i skierowanie jej do ponownego rozpatrzenia przez Sejm. Postulują gruntowną rewizję obowiązujących przepisów pod kątem skuteczności zdrowotnej, efektywności fiskalnej, wpływu na gospodarkę oraz przejrzystości wydatkowania środków w zgodzie z deklarowanymi celami zdrowia publicznego:

  1. Federacja Branżowych Związków Producentów Rolnych,
  2. Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych Rolników i Organizacji,
  3. Krajowa Rada Izb Rolniczych,
  4. Polskie Stowarzyszenie Obsługi Rolnictwa POLSOR,
  5. NSZZ „Solidarność” Rolników Indywidualnych,
  6. Rada Krajowego Sekretariatu Przemysłu Spożywczego i Rolnictwa NSZZ „Solidarność”,
  7. Krajowy Związek Plantatorów Buraka Cukrowego,
  8. Stowarzyszenie Krajowa Unia Producentów Soków,
  9. Związek Producentów Cukru w Polsce,
  10. Krajowe Stowarzyszenie Przetwórców Owoców i Warzyw,
  11. Krajowy Związek Grup Producentów Owoców i Warzyw – Spółdzielnia Osób Prawnych,
  12. Polska Federacja Producentów Żywności Związek Pracodawców,
  13. Krajowa Izba Gospodarcza Przemysłu Spożywczego i Opakowań,
  14. Federacja Gospodarki Żywnościowej RP,
  15. Stowarzyszenie Techników Cukrowników,
  16. Związek Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego – Browary Polskie,
  17. Polska Izba Handlu,
  18. Polskie Towarzystwo Gospodarcze,
  19. Związek Przedsiębiorców i Pracodawców,
  20. Federacja Przedsiębiorców Polskich,
  21. Konfederacja Lewiatan,
  22. Polski Związek Pracodawców Przemysłu Spożywczego,
  23. Pracodawcy Rzeczypospolitej Polskiej.
XYZ

Rolnicy zapłacą za nowe regulacje

Organizacje rolnicze ostrzegają, że ograniczenie produkcji napojów zmniejszy popyt na krajowe surowce, pogorszy opłacalność gospodarstw i stabilność współpracy z przemysłem przetwórczym.

– Potrzebujemy polityki, która wzmacnia współpracę rolników z krajowym przemysłem spożywczym, a nie ją osłabia – zapewnia Marian Sikora, przewodniczący Rady Federacji Branżowych Związków Producentów Rolnych.

Tomasz Obszański, przewodniczący NSZZ RI „Solidarność” uważa, że osłabienie krajowego przetwórstwa oznacza utratę rynku zbytu przez polskich producentów i większe uzależnienie od importu.

– Bezpieczeństwo żywnościowe zaczyna się w gospodarstwach – zapewnia Tomasz Obszański.

Zmniejszenie produkcji napojów z pewnością przełoży się na ogromny spadek popytu na polski cukier.

– A w konsekwencji mniejszy skup buraków cukrowych i straty dla plantatorów oraz cukrowni – wskazuje Krzysztof Nykiel, prezes Krajowego Związku Plantatorów Buraka Cukrowego.

Zdaniem ekspertów zagrożeniem jest również rosnąca presja konkurencyjna ze strony producentów spoza Unii Europejskiej, w tym perspektywa zwiększonego dostępu cukru z państw Mercosur do rynku unijnego. Dalsze osłabianie popytu na krajowe surowce może pogorszyć konkurencyjność polskiego przemysłu cukrowniczego.

– W sytuacji rosnącej konkurencji ze strony importu, wysokich kosztów energii i transformacji energetycznej polskie cukrownie potrzebują stabilnych warunków prowadzenia działalności, a nie kolejnych obciążeń – mówi Michał Gawryszczak, dyrektor Biura Związku Producentów Cukru w Polsce.

To podważa zaufanie przedsiębiorców do państwa

Poza tym podwyżka opłaty cukrowej będzie miała bezpośrednie przełożenie na ceny produktów. PFPŻ ZP szacuje, że w zależności od kategorii napojów wzrost cen może wynieść od 5,7 do nawet 22,6 proc.

Tak znaczące podwyżki będą szczególnie odczuwalne dla gospodarstw domowych o niższych dochodach.

– Ograniczenie wykorzystania soków w produkcji napojów oznacza co najmniej o 25 proc. mniejsze zapotrzebowanie na polskie owoce i warzywa, a co za tym idzie dodatkową presję na ceny skupu. Skutki odczują sadownicy i przetwórcy, a przede wszystkim konsumenci – zapewnia dr Barbara Groele, sekretarz generalna Stowarzyszenia Krajowa Unia Producentów Soków.

Wątpliwości budzi objęcie dodatkowymi obciążeniami produktów, których receptury zostały wcześniej zmienione w celu ograniczenia zawartości cukru. Zdaniem przedstawicieli branży może to osłabić ekonomiczne zachęty do dalszej reformulacji produktów i wykorzystywania krajowych surowców owocowych.

– Tak istotne zmiany wymagają rzetelnej oceny skutków regulacji. Nie można obejmować dodatkowymi opłatami producentów, którzy już zainwestowali w ograniczenie cukru, ani zastępować skutecznej polityki zdrowotnej kolejnymi obciążeniami fiskalnymi. Co więcej, dziś w Polsce jest to robione w zasadzie bez konsultacji i bez uwzględniania merytorycznych uwag i argumentów sektora. To zupełnie niezgodne z właściwym procesem stanowienia prawa i dobrymi praktykami. Takie podejście podważa przewidywalność otoczenia prawnego i zaufanie przedsiębiorców do państwa – ocenia Jakub Bińkowski, członek Zarządu i dyrektor Departamentu Prawa i Legislacji Związku Przedsiębiorców i Pracodawców.

Główne wnioski

  1. 23 organizacje branżowe wspólnie apelują o weto prezydenta RP. Ich zdaniem podwyżka podatku cukrowego jest zagrożeniem dla polskiego rolnictwa, przetwórstwa i miejsc pracy.
  2. Według szacunków PFPŻ ZP nowe obciążenia mogą doprowadzić do spadku produkcji napojów o 15-30 proc. a także wzrostu cen produktów od 5,7 do 22,6 proc.
  3. Branża kwestionuje skuteczność dotychczasowego podatku cukrowego. Od 2021 r. do końca pierwszego półrocza 2026 r. przyniósł on ponad 8 mld zł wpływów, a organizacje domagają się wyjaśnienia, jak rozdysponowano te środki.