UOKiK szykuje rewolucję w sporach z firmami. Zmiany obejmą też zakupy poza UE

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów chce rozszerzyć dostęp konsumentów do pozasądowego rozwiązywania sporów ADR. Nowe przepisy mają objąć również spory z przedsiębiorcami z państw trzecich, a także umowy dotyczące treści i usług cyfrowych. Rząd ma przyjąć projekt w pierwszym kwartale 2027 r.

Założenia projektu nowelizacji ustawy o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich oraz niektórych innych ustaw zostały opublikowane we wtorek w wykazie prac legislacyjnych i programowych rządu. Autorem zmian jest Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Nowelizacja ma przede wszystkim dostosować polskie prawo do unijnej dyrektywy z 16 grudnia 2025 r. dotyczącej alternatywnych metod rozstrzygania sporów konsumenckich. Zmiany są związane również z likwidacją europejskiej platformy internetowego rozstrzygania sporów ODR.

Państwa członkowskie Unii Europejskiej mają wdrożyć nowe rozwiązania do 20 marca 2028 r. Przepisy mają być stosowane od 20 września 2028 r.

ADR także w sporach z przedsiębiorcami spoza Unii Europejskiej

Obecne przepisy ustawy z września 2016 r. o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich stosuje się do sporów pomiędzy konsumentem mieszkającym w Polsce lub innym kraju UE a przedsiębiorcą mającym siedzibę w Polsce.

UOKiK proponuje rozszerzenie tego zakresu. Dostęp do postępowań ADR ma obejmować także spory z przedsiębiorcami z państw trzecich.

W związku z tym w ustawie mają pojawić się definicje przedsiębiorcy z państwa trzeciego oraz sporu z takim podmiotem. Jeżeli firma będzie miała siedzibę poza UE, wszczęcie postępowania ADR ma wymagać zgodnego wniosku obu stron.

Szersza definicja sporu konsumenckiego

Projekt zakłada również rozszerzenie pojęcia sporu konsumenckiego. Ma ono obejmować także spory dotyczące obowiązków przedsiębiorcy na etapie poprzedzającym zawarcie umowy.

Warunkiem będzie jednak późniejsze faktyczne zawarcie umowy pomiędzy konsumentem a przedsiębiorcą.

Zmiana ma umożliwić rozpatrywanie w ramach ADR także problemów, które pojawiły się jeszcze przed finalizacją zakupu lub zawarciem umowy o świadczenie usług.

Spory dotyczące treści i usług cyfrowych

Nowelizacja ma również doprecyzować zasady rozpatrywania sporów wynikających z umów dotyczących treści cyfrowych i usług cyfrowych. Obecne przepisy nie regulują wprost sposobu postępowania podmiotów ADR w takich przypadkach.

Projekt przewiduje także aktualizację definicji umowy sprzedaży oraz umowy o świadczenie usług. Mają one zostać dostosowane do pojęć stosowanych w unijnej dyrektywie.

Do ustawy mają ponadto trafić nowe definicje, w tym pojęcia „towaru”, „treści cyfrowych” oraz „usług cyfrowych”.

UOKiK chce stworzyć białą listę przedsiębiorców

Jedną z proponowanych zmian jest możliwość publikowania przez prezesa UOKiK tzw. białej listy przedsiębiorców.

Na stronie internetowej urzędu mogliby być wskazywani przedsiębiorcy, którzy uczestniczą w postępowaniach ADR lub wykonują wydane w ich ramach orzeczenia.
Rozwiązanie ma zwiększyć przejrzystość systemu i ułatwić konsumentom ocenę podejścia poszczególnych firm do polubownego rozwiązywania sporów.

Automatyczne systemy pod kontrolą człowieka

Projekt przewiduje również nowe zasady dotyczące wykorzystywania systemów zautomatyzowanych przez podmioty prowadzące postępowania ADR.

Konsumenci i przedsiębiorcy mają być informowani o korzystaniu z takich narzędzi. Obie strony mają też mieć prawo do zweryfikowania wyniku postępowania przez człowieka.
UOKiK proponuje ponadto możliwość wspólnego rozpatrywania odrębnych spraw ADR, jeżeli będzie to uzasadnione charakterem sporu.

Komisja Europejska wskazuje na rosnące ryzyko w handlu online

Z uzasadnienia projektu wynika, że Komisja Europejska zwraca uwagę na coraz większą liczbę umów zawieranych przez konsumentów przez internet, także z przedsiębiorcami spoza Unii Europejskiej.

Zdaniem Komisji zwiększa to ryzyko występowania nieuczciwych praktyk. Chodzi m.in. o reklamy wprowadzające w błąd, fałszywe recenzje, brak przejrzystości cen oraz stosowanie zwodniczych interfejsów internetowych.

Jednocześnie pozasądowe postępowania ADR, szczególnie w sporach transgranicznych, nadal są wykorzystywane w ograniczonym zakresie. Wśród przyczyn wskazano koszty, złożoność procedur oraz bariery językowe.

Szczegółowa analiza funkcjonowania platformy ODR wykazała natomiast jej niską skuteczność.

Zgodnie z harmonogramem prac legislacyjnych rząd ma przyjąć projekt nowelizacji w pierwszym kwartale 2027 r.

Źródło: PAP