ZUS uzna małżeństwa jednopłciowe z zagranicy. Skutek wyroku NSA

Zakład Ubezpieczeń Społecznych zapowiedział, że będzie respektował odpisy aktów małżeństwa wydane przez polskie urzędy stanu cywilnego, także w przypadku związków jednopłciowych zawartych za granicą. To efekt wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2026 r., który dotyczył małżeństwa dwóch Polaków zawartego w Berlinie.

ZUS poinformował, że jest zobowiązany do uznawania dokumentów wydanych przez polskie urzędy stanu cywilnego, niezależnie od tego, czy dotyczą one małżeństw różno- czy jednopłciowych. Oznacza to, że po uzyskaniu odpowiednich dokumentów pary jednopłciowe będą traktowane w postępowaniach przed Zakładem na równi z innymi małżeństwami.

Sprawa dotyczy dwóch Polaków, którzy zawarli związek małżeński w 2018 r. w Berlinie, a następnie wrócili do kraju. Chcieli, aby ich małżeństwo zostało uznane w Polsce, dlatego wystąpili o jego wpisanie do rejestru stanu cywilnego. Wniosek został jednak odrzucony, ponieważ polskie prawo nie przewiduje małżeństw jednopłciowych.

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wcześniejsze decyzje odmowne i zobowiązał kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Warszawie do dokonania transkrypcji aktu małżeństwa. Sąd wyznaczył na to termin 30 dni od zwrotu akt administracyjnych.

ZUS podkreślił, że po wydaniu dokumentów przez urząd stanu cywilnego, „panowie J.C. i M.T. będą traktowani na równi z innymi małżeństwami” w sprawach prowadzonych przez Zakład. To oznacza praktyczne konsekwencje wyroku dla systemu ubezpieczeń społecznych.

Orzeczenie NSA było poprzedzone rozstrzygnięciem Trybunału Sprawiedliwości UE z listopada 2025 r., który uznał, że państwa członkowskie mają obowiązek uznawać małżeństwa jednopłciowe zawarte legalnie w innych krajach Unii. Po tej decyzji sprawa wróciła do polskiego sądu.

Wyrok wywołał spór polityczny. Pełnomocniczka rządu ds. równości Katarzyna Kotula oceniła, że wyznacza on kierunek działania państwa, choć nie zmienia konstytucji. Z kolei poseł PiS Marcin Warchoł złożył wniosek do Trybunału Konstytucyjnego, kwestionując podstawy prawne orzeczenia. Jednocześnie samorządy wskazują, że obecnie brakuje rozwiązań prawnych i technicznych, które pozwoliłyby na automatyczną rejestrację takich małżeństw w Polsce.

Źródło: PAP