Jelita, nasz drugi mózg. Co jeść, jak żyć, żeby czuć się dobrze

Obejrzyj lub posłuchaj

Obejrzyj Posłuchaj

Wideocast

Powiększ video

Wideocast

Powiększ audio

00:00

Potocznie mówi się, że jelita to nasz „drugi mózg”. Skąd wzięła się ta metafora i czy jest w niej prawda?

Jelita – nasz drugi mózg

– To określenie pojawia się bardzo często. Można nawet pójść o krok dalej i nazwać jelita swoistym epicentrum organizmu, ponieważ mają one wpływ na funkcjonowanie całego ciała. Najczęściej kojarzymy jelita jedynie z narządem znajdującym się w jamie brzusznej, dlatego gdy boli brzuch, naturalnie podejrzewamy problemy właśnie z nimi. Wiele osób nie zdaje sobie jednak sprawy, że stan jelit oraz mikrobiomu oddziałuje znacznie szerzej – mówi Roksana Środa.

Jelita wpływają m.in. na gospodarkę hormonalną, pracę tarczycy oraz regulację poziomu cukru we krwi.

– Mogą mieć znaczenie w przypadku zaburzeń miesiączkowania u kobiet czy problemów z płodnością. Oddziałują również na kondycję skóry. Zaburzenia jelitowe często znajdują odzwierciedlenie w wyglądzie cery, np. w postaci trądziku, zaczerwienień czy zmian atopowych. Co więcej, jelita mają wpływ także na funkcjonowanie mózgu i nasze samopoczucie, poziom energii w ciągu dnia, koncentrację czy występowanie tzw. mgły mózgowej – dodaje Roksana Środa.

Czym jest mikrobiom

Wyjaśnia, że mikrobiom to zbiór mikroorganizmów, które żyją w jelitach.

– I co ważne, to nie jest nic złego. Często kojarzymy bakterie z czymś negatywnym, czego chcemy się pozbyć, ale tutaj jest wręcz przeciwnie. Te mikroorganizmy zasiedlają nasz przewód pokarmowy od pierwszych dni życia i pełnią bardzo ważne, korzystne funkcje. Jeśli mikrobiom jest w równowadze, a jelita funkcjonują prawidłowo, bakterie wspierają nasz organizm, wpływają na odporność, trawienie i prawidłową pracę jelit – wyjaśnia Roksana Środa.

Problem pojawia się wtedy, gdy dochodzi do tzw. dysbiozy jelitowej, czyli zaburzenia równowagi mikrobiomu.

– Może to oznaczać nadmiar niepożądanych bakterii albo nieprawidłowe proporcje mikroorganizmów. W takich sytuacjach zaczynają się dolegliwości. Przykładem może być SIBO, czyli nadmierny rozrost bakterii w jelicie cienkim – dodaje Roksana Środa.

Dieta antyzapalna

Dlatego, zdaniem ekspertki, warto skupić się na tym, na co mamy wpływ na co dzień.

– A jest to przede wszystkim zdrowa dieta. To podstawa i coś, co w dużej mierze zależy od nas. Odpowiednie odżywianie, ograniczenie produktów wysokoprzetworzonych i tych, które nasilają stan zapalny, może znacząco wspierać zdrowie jelit. Co ważne, zdrowa dieta wcale nie musi być skomplikowana ani droga. Nie trzeba sięgać po wyszukane produkty czy stosować specjalistycznych diet, wystarczy zadbać o podstawy – dodaje Roksana Środa.

A podstawą jest dieta antyzapalna.

– Oznacza to wprowadzanie jak największej ilości produktów o działaniu przeciwzapalnym, przede wszystkim warzyw i owoców. Nie ma większego znaczenia, czy wybierzemy brokuły, marchew czy jabłka, ważne, aby pojawiały się w codziennej diecie. Zalecana ilość to około 700 gramów warzyw dziennie. W praktyce oznacza to, że każdy posiłek powinien zawierać co najmniej pół talerza warzyw. Warto przy tym zastanowić się, ile warzyw faktycznie spożywamy. Często ogranicza się to jedynie do kilku plasterków pomidora na kanapce, co jest zdecydowanie niewystarczające – wylicza ekspertka.

Szczególnie korzystne działanie mają warzywa zielone i czerwone oraz owoce jagodowe, takie jak maliny, borówki czy jagody, które są bogate w antyoksydanty.

– Istotnym elementem diety są również źródła kwasów omega-3. Przede wszystkim są to tłuste ryby dobrej jakości, które powinny pojawiać się w jadłospisie przynajmniej raz lub dwa razy w tygodniu. Alternatywnie można sięgać po orzechy włoskie i brazylijskie, awokado, pestki oraz nasiona, ważne, aby dostarczać organizmowi zdrowych tłuszczów. Nie można zapominać także o białku, którego często brakuje w diecie, i błonniku – dodaje Roksana Środa.

Zdrowy styl życia, zdrowe jelita

Obok diety jest jeszcze kilka istotnych czynników, na które mamy wpływ i które wpływają na kondycję naszych jelit.

– Ważnym elementem jest aktywność fizyczna, ale w wydaniu rekreacyjnym. Nie chodzi o intensywne treningi kilka razy w tygodniu, tylko o codzienny ruch, spacer, lekką aktywność, naturalne poruszanie się w ciągu dnia. Równie ważnym czynnikiem jest stres, którego w miarę możliwości wszyscy powinniśmy unikać, choć to trudne – przyznaje Roksana Środa.

Równie istotna jak dieta jest higiena jedzenia i stylu życia.

– Regularne posiłki, niepodjadanie, spokojne jedzenie, nie w biegu, celebrowanie posiłków. Dobry, regularny sen, regeneracja – to wszystko jest niezwykle ważne, żeby nasz przewód pokarmowy
prawidłowo działał – wylicza Roksana Środa.

Główne wnioski

1. Jelita można nazwać epicentrum organizmu, ponieważ mają wpływ na funkcjonowanie całego ciała. Ich kondycja wpływa m.in. na gospodarkę hormonalną, pracę tarczycy oraz regulację poziomu cukru we krwi.
2. Podstawą zdrowych jelit jest dieta antyzapalna i higiena jedzenia. Oznacza to wprowadzanie jak największej ilości produktów o działaniu przeciwzapalnym, przede wszystkim warzyw i owoców.
3. Obok diety jest jeszcze kilka istotnych czynników, które wpływają na kondycję naszych jelit. Są to m.in.: dobry sen i regeneracja, unikanie stresu, regularna aktywność fizyczna.