Menopauza bez tajemnic. Jak przygotować ciało i głowę na ten etap życia

Spauzowana, czyli Emilia Pobiedzińska, ma na Instagramie 268 tys. obserwujących. Każdego dnia edukuje, wyjaśnia i wspiera w transformacji menopauzalnej. Dzisiaj ze studia XYZ w podcaście „Harmonia" rozmawiamy, czym jest transformacja menopauzalna.

Menopauza vs perimenopauza

Menopauza jest często postrzegana jako bardzo trudny i długotrwały etap w życiu kobiety. Pełen komplikacji i zmian, o których niechętnie się mówi.

– W rzeczywistości jednak menopauza w sensie medycznym oznacza po prostu ostatnią miesiączkę w życiu kobiety. O menopauzie mówi się wtedy, gdy przez 12 kolejnych miesięcy nie pojawi się krwawienie miesiączkowe. Dopiero po upływie tego czasu można stwierdzić, że kobieta przeszła menopauzę. Oznacza to zakończenie pracy jajników i zamknięcie możliwości zajścia w ciążę, ponieważ wyczerpuje się pula komórek jajowych – wyjaśnia Emilia Pobiedzińska, edukatorka menopauzalna i trenerka siły.

Wiele trudności i objawów, które potocznie przypisuje się menopauzie, w rzeczywistości dotyczy wcześniejszego etapu, czyli okresu nazywanego perimenopauzą.

– Jest to czas kilku lat przed menopauzą i częściowo po niej, kiedy w organizmie kobiety zachodzą stopniowe zmiany hormonalne. Właśnie wtedy mogą pojawiać się różne objawy fizyczne i emocjonalne, takie jak wahania nastroju, problemy ze snem czy uderzenia gorąca. Nawet po menopauzie organizm potrzebuje czasu, aby przystosować się do nowych poziomów hormonów – mówi Emilia Pobiedzińska.

Wiele kobiet myli te pojęcia i używa słowa menopauza jako określenia całego okresu przemian związanych z końcem możliwości rozrodczych.

– Badania pokazują, że ponad 90 proc. kobiet nie zna dokładnej definicji menopauzy. Nie wynika to jednak wyłącznie z braku wiedzy, lecz raczej z tego, że cały proces zmian hormonalnych bywa traktowany jako jeden etap, obejmujący zarówno lata poprzedzające menopauzę, sam moment jej wystąpienia, jak i czas po niej – dodaje Emilia Pobiedzińska.

Czas na menopauzę

W Polsce kobiety przechodzą menopauzę średnio w wieku około 51 lat.

– Okres poprzedzający menopauzę może jednak zaczynać się znacznie wcześniej, mniej więcej między 40. a 54. rokiem życia. I jest to dość długi etap w życiu kobiety. Pierwsze objawy mogą pojawiać się nawet po 35. roku życia. Na początku są to symptomy, które dotyczą głównie mózgu. Pojawia się zmęczenie, bezsenność czy lęk. Wynikają one z fluktuacji hormonów, ich niestabilność powoduje różne konsekwencje w naszym ciele i mózgu. Kluczowe na tym etapie jest samopoczucie – dodaje Emilia Pobiedzińska.

Na początku w organizmie, a szczególnie w mózgu, zaczyna brakować progesteronu. Jest to hormon często nazywany hormonem spokoju i wyciszenia. Jego poziom spada między innymi dlatego, że nie każda menstruacja wiąże się z owulacją. Brak owulacji oznacza brak wytwarzania progesteronu.

– Gdy progesteronu jest za mało, zaczynają pojawiać się trudności ze snem. Kobiety często budzą się w nocy, symbolicznie mówi się, że o trzeciej nad ranem, i mają problem z ponownym zaśnięciem. To prowadzi do zmęczenia, a także do rozdrażnienia. Pojawia się również tak zwana mgła mózgowa. Może się to wydawać nieco zabawne, ale w praktyce bywa trudne. Bo zapominamy podstawowych słów w trakcie rozmowy, nie pamiętamy, gdzie coś odłożyłyśmy, albo zapominamy o prostych czynnościach – wylicza Emilia Pobiedzińska.

Te objawy związane z funkcjonowaniem mózgu można uznać za wczesny sygnał wchodzenia w tę transformację organizmu. Dopiero później pojawiają się nieregularne miesiączki. Jeszcze później dochodzą uderzenia gorąca.

– Uderzenia gorąca również mają związek z mózgiem, a dokładniej ze zmianami w mechanizmach termoregulacji. Można to porównać do sytuacji, w której organizm reaguje tak, jakby pojawił się alarm. Mózg dostaje sygnał podobny do tego, jaki otrzymują strażacy w przypadku pożaru i uruchamia reakcję nawet przy niewielkim stresie – tłumaczy Emilia Pobiedzińska.

Do tego dochodzi spadek estrogenu, który powoduje stan zapalny w organizmie.

– To jest bardzo ważne, dlatego że zaczyna nas wtedy boleć wiele organów. Bolą nas kości, stawy, łokcie, barki. I to są takie chwile w życiu, kiedy się boisz o swoje życie, bo nie wiesz, co ci dolega. A ty masz pieczenie języka, wysuszone gałki oczne i czujesz specyficzne zapachy – dodaje Emilia Pobiedzińska.

Krąży wiele mitów dotyczących drastycznego spadku libido w okresie menopauzalnym.

– To trudność, która dotyka wiele kobiet i często staje się delikatnym tematem wpływającym na relacje z partnerem. Pojawia się przekonanie, że jeśli kobieta w okresie transformacji menopauzalnej nie ma ochoty na seks, to jest to stan nieodwracalny. Tymczasem to jedno z największych nieporozumień. W okresie menopauzy mogą występować różne objawy, takie jak suchość pochwy, uderzenia gorąca czy rozdrażnienie, które wpływają na komfort i libido. To jednak nie oznacza końca seksualności ani kobiecości – zapewnia Emilia Pobiedzińska.

Życie po menopauzie

Czy istnieje życie po menopauzie i jak ono wygląda? Badania naukowe wskazują, że wiele kobiet po menopauzie doświadcza poprawy samopoczucia.

– Nie wynika to wyłącznie z samego faktu przejścia menopauzy, lecz z procesu adaptacji do zmian hormonalnych, które wpływają również na funkcjonowanie mózgu. Część kobiet opisuje, że łatwiej przychodzi im odpuszczanie, większa koncentracja na sobie, a także lepsze rozpoznawanie tego, co jest dla nich dobre. Jednocześnie mogą częściej rezygnować z obciążeń, zarówno społecznych, jak i wewnętrznych, które wcześniej utrudniały codzienne funkcjonowanie – mówi Emilia Pobiedzińska.

Czy menopauza to pauza?

– Ten etap życia może być swoistą pauzą. W szybkim tempie współczesnego świata wypełnionego pracą, obowiązkami domowymi, dziećmi i presją rozwoju, taki moment zatrzymania może być potrzebny. Okres zmian hormonalnych i transformacji organizmu bywa czasem, w którym warto na chwilę zwolnić, przyjrzeć się swoim potrzebom i zastanowić się nad dalszym kierunkiem życia. Nie chodzi jednak o pauzę kończącą, lecz o moment przejścia, wejścia w nowy etap. Taka zmiana może otwierać przestrzeń na nowe doświadczenia – dodaje Emilia Pobiedzińska.

Główne wnioski

1. Menopauza w sensie medycznym oznacza ostatnią miesiączkę w życiu kobiety. O menopauzie mówi się wtedy, gdy przez 12 kolejnych miesięcy nie pojawi się krwawienie miesiączkowe. Dopiero po upływie tego czasu można stwierdzić, że kobieta przeszła menopauzę. Oznacza to zakończenie pracy jajników i zamknięcie możliwości zajścia w ciążę, ponieważ wyczerpuje się pula komórek jajowych.
2. W Polsce kobiety przechodzą menopauzę średnio w wieku około 51 lat. Okres poprzedzający menopauzę może jednak zaczynać się znacznie wcześniej, mniej więcej między 40. a 54. rokiem życia. I jest to dość długi etap w życiu kobiety.
3. Badania naukowe wskazują, że wiele kobiet po menopauzie doświadcza poprawy samopoczucia. Nie wynika to wyłącznie z samego faktu przejścia menopauzy, lecz z procesu adaptacji do zmian hormonalnych, które wpływają również na funkcjonowanie mózgu. Część kobiet opisuje, że łatwiej przychodzi im odpuszczanie, większa koncentracja na sobie, a także lepsze rozpoznawanie tego, co jest dla nich dobre.