Państwowa Inspekcja Pracy (PIP)

1 stycznia 2026 r. – tego dnia miały wejść w życie dziesiątki zmian w prawie. Część z nich trafiła jednak do legislacyjnej zamrażarki, nad innymi wciąż toczy się spór, a jeszcze kolejne zostały zawetowane przez prezydenta. Co najmniej kilka z tych pomysłów może odbić się szerokim echem na rynku w 2026 r.

Szef Państwowej Inspekcji Pracy ocenia, że wdrażana unijna dyrektywa dot. luki płacowej będzie największym wyzwaniem dla kierowanej przez niego instytucji w najbliższych latach. W 2024 r. PIP otrzymała ok. 800 skarg na dyskryminację w miejscu pracy. Równocześnie rośnie liczba skarg na mobbing w pracy.

W 2026 r. działy płac, księgowi i przedsiębiorcy będą musieli przygotować się na kosztowną zmianę prawa. Reformy są korzystne dla pracowników – pracodawcy po lekturze naszego zestawienia mogą z mniejszym entuzjazmem patrzeć na 2026 r. Wybraliśmy 12 najważniejszych zmian w prawie.

Trwa bój legislacyjny o nowelę ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Projekt przyjęty przez Stały Komitet Rady Ministrów nieco różni się od pierwotnej wersji. Jak wynika ze stanowiska przedstawicieli pracodawców, nadal daleko mu do „kompromisu”.

W minionym roku w co dziesiątej agencji zatrudnienia Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) stwierdziła naruszenia. Podmioty te działały m.in. bez wymaganego certyfikatu. Powód? Czasem brak wiedzy, lecz znacznie częściej świadome działanie i cięcie kosztów. Od 1 czerwca obowiązują jednak surowsze przepisy dotyczące pośrednictwa, w tym w zatrudnianiu cudzoziemców. Jak wskazują eksperci, polski rynek pracy pilnie potrzebuje dodatkowych zasobów, a popyt na pracowników rośnie szczególnie w okresie przedświątecznym, gdy praca tymczasowa zyskuje na popularności. To również czas wzmożonych kontroli.

Organizacje reprezentujące pracodawców krytycznie ocenili poszczególne punkty zmian przygotowanych przez resort pracy. Chodzi o projekt reformy Państwowej Inspekcji Pracy, na mocy której inspektorzy będą mogli zamienić formę zatrudnienia na etat. Biznes mówi o negatywnych konsekwencjach, w tym ograniczeniu elastyczności rynku pracy.

Od 2026 r. Państwowa Inspekcja Pracy może zyskać narzędzie, które może całkowicie zmienić polski rynek pracy. Inspektorzy jednym ruchem administracyjnym będą mogli przekształcić umowę cywilnoprawną w etat. Pracodawcy ostrzegają przed lawiną sporów i dodatkowymi kosztami, a związki zawodowe mówią o przełomie w walce z nadużyciami.

Dla pracodawców to ostatnie chwile, by wysłać pracowników na zaległe urlopy. Tymczasem wielu z nich jest na bakier z prawem pracy lub celowo – z uwagi na braki kadrowe – każe „chomikować” urlopy. Bez względu na to, czy mówimy o niewiedzy, czy kombinatorstwie, takie zaniedbania kosztują. Wysokość grzywny sięga 30 tys. zł.

W najbliższych tygodniach politycy rozstrzygną kilka kwestii, które będą miały wpływ na rynek pracy. Niektóre z planowanych zmian przysporzą pracodawcom nowych obowiązków, inne zaś pozwolą im zaoszczędzić. Przeanalizowaliśmy najważniejsze z nich.

Ministra rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk zapowiedziała we Wrocławiu reformę Państwowej Inspekcji Pracy oraz pilotaż skrócenia czasu pracy. Jak podkreśliła, to odpowiedź na potrzeby pracowników i pracodawców.