Zmarł król Norwegii Harald V. Pałac Królewski poinformował o śmierci monarchy

Pałac Królewski Norwegii poinformował o śmierci króla Haralda V. Monarcha miał 89 lat. Harald V od 17 sierpnia przebywał w szpitalu w Oslo. W czwartek, 27 sierpnia, Dwór Królewski podał, że jego stan jest bardzo poważny.

W czwartek w Rikshospitalet zebrała się rodzina królewska. Premier Norwegii Jonas Gahr Stoere odwołał wizytę w Niemczech. Przewodniczący parlamentu Masud Gharahkhani i biskupi Kościoła Norwegii przerwali zagraniczne podróże.

„Z głębokim smutkiem ogłaszamy dziś śmierć Jego Królewskiej Mości Króla Haralda. Król Harald zmarł spokojnie w Szpitalu Narodowym w piątek, 28 sierpnia, o godzinie 6:35" – podał w piątek norweski dwór.

Harald V był królem Norwegii od 1991 r. Objął tron po śmierci swojego ojca, Olafa V.

Od czasu hospitalizacji zmarłego monarchy obowiązki głowy państwa wykonuje następca tronu – Haakon.

Rząd Norwegii ma zebrać się na nadzwyczajnym posiedzeniu, po którym ministrowie spotkają się z nowym królem Haakonem w Pałacu Królewskim.

Norwegia w żałobie po śmierci króla

Po śmierci króla norweskie władze i instytucje podkreślają jego rolę w jednoczeniu kraju.

„Straciliśmy naszego ukochanego króla, a cały naród jest pogrążony w żałobie” – przekazał przewodniczący Stortingu Masud Gharahkhani. Przypomniał dewizę zmarłego króla – „Wszystko dla Norwegii” – podkreślając, że jego rządy wyróżniała bliskość z ludźmi.

Monarcha miał opinię jednoczącego naród, a norweskość przedstawiał jako otwartą wspólnotę.

Najbardziej radosnym symbolem jego panowania stały się zimowe igrzyska olimpijskie w Lillehammer w 1994 r. Harald otworzył zawody, które przeszły do norweskiej pamięci jako organizacyjny i sportowy sukces oraz moment wspólnotowej dumy.

Z kolei najtrudniejsza próba przyszła po zamachach w Oslo i na wyspie Utoeya. 22 lipca 2011 r. prawicowy ekstremista Anders Behring Breivik zabił 77 osób. Dwa dni później Harald płakał podczas nabożeństwa żałobnego w katedrze w Oslo.

– Jako ojciec, dziadek i małżonek mogę jedynie próbować wyobrazić sobie część waszego bólu. Jako król kraju współczuję każdemu z was – powiedział miesiąc później podczas uroczystości poświęconej ofiarom. Reakcja po 22 lipca umocniła pozycję monarchy.

Jego popularność pozostawała wysoka także wtedy, gdy kryzysy rodziny królewskiej osłabiały poparcie dla monarchii. W sondażu Norstat dla NRK z lutego 2026 r. król otrzymał ocenę zaufania 9,2 na 10, choć poparcie dla monarchii spadło do 60 proc.

Dewizą Haralda V było „wszystko dla Norwegii"

Harald Glucksburg urodził się 21 lutego 1937 r. w posiadłości Skaugum pod Oslo. Był pierwszym księciem urodzonym w Norwegii od 567 lat. Jego dziadek Haakon VII był pierwszym królem niepodległej Norwegii po rozwiązaniu unii ze Szwecją w 1905 r.

Zmarły monarcha zdobył edukację wojskową i studiował nauki polityczne w Balliol College w Oxfordzie.

W 1957 r. został następcą norweskiego tronu po śmierci Haakona VII w 1957 r. i objęciu tronu przez jego ojca Olafa V.

Przez dziewięć lat pozostawał w ukrywanym związku z Sonją Haraldsen, pochodzącą z mieszczańskiej rodziny. Zarzucającym mu mezalians oświadczył, że bez zgody na ślub pozostanie bezżenny, a to mogło zakończyć norweską dynastię. Ostatecznie Olaf V zaakceptował małżeństwo, a Harald i Sonja pobrali się w 1968 r. Związek został entuzjastycznie przyjęty przez Norwegów. Małżeństwo doczekało się dwojga dzieci, urodzonej w 1971 roku księżniczki Martę Ludwikę oraz następcy tronu księcia Haakona Magnusa, który przyszedł na świat w 1973 r.

Harald został królem 17 stycznia 1991 r. Zachował dewizę dziadka i ojca „Wszystko dla Norwegii”. Jako monarcha pozostawał poza bieżącym sporem politycznym.

Przeprosiny dla Saamów i włączenie imigrantów oraz osób LGBT+ do norweskiej wspólnoty

W 1997 r. zmarły król przeprosił Saamów, rdzenny lud północnej Europy, za dziesięciolecia przymusowej norwegizacji.

– Państwo norweskie zostało utworzone na terytorium dwóch ludów – Norwegów i Saamów. Dziś musimy przeprosić za krzywdę wyrządzoną narodowi saamskiemu poprzez surową politykę norwegizacji – powiedział.

Głośna była także jego przemowa z 2016 r. z okazji 25. rocznicy panowania. Do norweskiego „my” włączył w niej imigrantów, w tym z Polski; osoby z niepełnosprawnościami; osoby LGBT+; bogatych i biednych oraz wyznawców różnych religii.

– Norwegowie to dziewczyny, które kochają dziewczyny, chłopcy, którzy kochają chłopców, oraz dziewczyny i chłopcy, którzy kochają się wzajemnie. Norwegowie wierzą w Boga, Allaha, Wszechświat i nic. Norwegia to wy. Norwegia to my – powiedział.

Zmarły Harald V był także zagorzałym żeglarzem. Trzykrotnie reprezentował Norwegię w tej dyscyplinie na igrzyskach olimpijskich w latach 1964, 1968 i 1972, a w Tokio był nawet chorążym reprezentacji. W 1987 r. wraz z załogą jachtu „Fram X” zdobył mistrzostwo świata, a w 2005 r. mistrzostwo Europy. Ze startów w regatach zrezygnował dopiero w wieku 85 lat.

Harald zaakceptował także małżeństwo następcy tronu Haakona z Mette-Marit Tjessem Hoeiby. Godząc się na ślub syna z samotną matką bez arystokratycznego pochodzenia, potwierdził zmianę zasad, które sam 33 lata wcześniej przełamał.

W ostatnich latach wizerunek dworu obciążały kontrowersje wokół córki Maerthy Louise i jej męża, amerykańskiego szamana Dureka, sprawa książęcego pasierba Mariusa Borg Hoeiby’ego oraz kontakty synowej Mette-Marit z Jeffreyem Epsteinem. Nie podważyły one jednak wysokiego zaufania do króla, którym cieszył się do końca swojego panowania.

Harald V wielokrotnie chorował od 2003 r. Leczył się z powodu raka pęcherza, dwukrotnie przeszedł wymianę zastawki serca, a w 2024 r. wszczepiono mu rozrusznik. W 2026 r. dwór ujawnił, że choruje na niedokrwistość hemolityczną. Mimo problemów zdrowotnych odrzucał możliwość abdykacji. W 2024 r. przypomniał, że złożona przed norweskim parlamentem, Stortingiem, przysięga obowiązuje przez całe życie.

Źródło: PAP/XYZ. Tekst poszerzono o sylwetkę króla Haralda V i informacje o komunikatach ze strony instytucji norweskich po jego śmierci.