Zaloguj się 
Dzieje się!
Atomowy sojusz polskich miliarderów. Brzoska, Gałęzewski, Staniszewski i Pawiński wyłożą setki milionów na budowę reaktorów
Grupa polskich przedsiębiorców zaangażuje się w projekt małych reaktorów jądrowych rozwijany przez spółkę należącą do Michała Sołowowa – dowiedział się portal XYZ. Łącznie mają zainwestować około 500 mln zł.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Którzy znani polscy przedsiębiorcy chcą dołączyć do atomowego projektu Michała Sołowowa i co mogą dzięki temu zyskać.
- Dlaczego rozwój SMR w Polsce utknął w negocjacjach i co może przesądzić o przyszłości współpracy Synthosu z Orlenem.
- Jak Synthos Green Energy chce wykorzystać technologię BWRX-300 nie tylko w Polsce, ale także na innych europejskich rynkach.
Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.
Michał Sołowow od lat należy do najbogatszych Polaków i był jednym z pierwszych krajowych przedsiębiorców, którzy postawili na technologię małych reaktorów modułowych, czyli SMR. Synthos zaczął rozwijać ten pomysł już w 2017 r., gdy technologia znajdowała się jeszcze na znacznie wcześniejszym etapie rozwoju.
Od tego czasu projekty SMR wyraźnie przyspieszyły. Na świecie działają już pierwsze tego typu jednostki, m.in. w Rosji i Chinach. Wykorzystują jednak inne technologie niż BWRX-300, na który postawił Synthos. Pierwszy reaktor BWRX-300 jest obecnie budowany w kanadyjskim Darlington, a jego uruchomienie planowane jest na koniec dekady.
– Kolejne obiekty w USA, Wielkiej Brytanii, Czechach czy Polsce mają być podłączone do sieci na początku lub w połowie lat 30. XXI wieku – mówił niedawno na łamach XYZ Henry Preston z biura prasowego World Nuclear Association.
Polska należała do pierwszych krajów w Europie, które zainteresowały się technologią SMR. Jednak realizacja krajowych projektów nie przebiega tak szybko, jak początkowo zakładano. Projekt rozwijany wspólnie przez Synthos i Orlen od dłuższego czasu pozostaje uwikłany w negocjacje między partnerami.
Sytuacja może się jednak zmienić. Jak wynika z informacji XYZ, Michał Sołowow zaprosił do projektu nowych polskich inwestorów. Część z nich zdecydowała się zaangażować kapitałowo w Synthos Green Energy. Wśród inwestorów mają znaleźć się Rafał Brzoska, twórca i prezes InPostu, Dariusz Gałęzewski, współtwórca Oshee, Krzysztof Pawiński, prezes i jeden z właścicieli Maspeksu, Mati Staniszewski, współzałożyciel i prezes ElevenLabs, oraz Michał Wypychewicz, stojący na czele Koronea Family Office i związany z ZPUE. Inwestorami są także Dominik Doliński, wspólnik w Oshee, Bruno Wejchert, partner w funduszu Strike Capital i Michał Barański, współzałożyciel WP.
Jak wynika z nieoficjalnych ustaleń XYZ, przedsiębiorcy mają zainwestować w Synthos Green Energy łącznie około 500 mln zł. Ogłoszenie inwestycji ma nastąpić w środę podczas konferencji „Polska ma MOC”, organizowanej przez The Company.
Jak zarobić na małym atomie?
Przypomnijmy, kilka dni temu kontrolowana przez Michała Sołowowa spółka SGE, amerykańska firma GE Vernova, japońskie Hitachi i koreański Samsung C&T podpisały porozumienie o współpracy w zakresie rozwoju rynku oraz możliwości komercyjnych związanych z wdrażaniem małych reaktorów modułowych BWRX-300 w Europie Środkowo-Wschodniej i Wielkiej Brytanii.
Synthos nie jest przy tym wyłącznie klientem kupującym gotowe reaktory. Jak deklarował Michał Sołowow, firma współfinansowała rozwój technologii BWRX-300 GE Hitachi Nuclear Energy, pokrywając 17 proc. kosztów. Ma również prawa do realizacji projektów z wykorzystaniem tej technologii na części rynków Europy Środkowej, a także ambicje rozwijania jej w innych krajach.
W ostatnich miesiącach Synthos Green Energy intensyfikował działania m.in. w Wielkiej Brytanii. Wejście do projektu grupy polskich przedsiębiorców może więc oznaczać dla nich nie tylko udział w potencjalnych zyskach z rozwoju energetyki jądrowej, ale także możliwość współtworzenia zaplecza energetycznego dla własnych biznesów. Dla Michała Sołowowa nowi inwestorzy oznaczają z kolei dodatkowy kapitał i wzmocnienie projektu zarówno w Polsce, jak i za granicą.
Zdaniem eksperta
Jaka przyszłość czeka SMR?
SMR-y nie zostały jeszcze szeroko zweryfikowane w warunkach komercyjnych, dlatego jest zbyt wcześnie, by traktować je jako pewny element transformacji energetycznej w Polsce. Jeśli technologię uda się skutecznie wyskalować, może ona odegrać istotną rolę w przyszłości.
Na obecnym etapie zasadne jest rozwijanie projektów pilotażowych, zwłaszcza w przemyśle oraz wybranych systemach ciepłowniczych, aby zdobywać doświadczenia i móc ocenić potencjał tej technologii.
Wyzwania dla Synthosu
Zaangażowanie polskich przedsiębiorców ma pomóc w realizacji ambitnego planu budowy małych reaktorów jądrowych. Michał Sołowow dość szybko uznał, że bez współpracy z państwem przedsięwzięcie tej skali będzie w Polsce trudne do zrealizowania. Dlatego Synthos powołał joint venture z kontrolowanym przez państwo Orlenem. Tak powstała spółka Orlen Synthos Green Energy, w której obaj partnerzy mają po 50 proc. udziałów.
OSGE planowała budowę 26 reaktorów BWRX-300 w różnych lokalizacjach, przede wszystkim przy obiektach należących do obu grup kapitałowych.
Projekt napotkał jednak problemy. Pierwsza umowa została zawarta w 2021 r., za rządów PiS i prezesury Daniela Obajtka. Sama spółka rozpoczęła działalność w 2022 r. Jak wynika z informacji XYZ, zmiana otoczenia politycznego i właścicielskiego stała się jednym z czynników wpływających na przeciągające się negocjacje dotyczące ostatecznego kształtu współpracy. Oficjalnie obie strony wskazują jednak przede wszystkim na kwestie biznesowe.
– Naszym celem i ambicją jest to, aby nasz partner zarabiał na współpracy z nami, a nie na nas. Dlatego przedstawiliśmy mu warunki współpracy w ramach tego projektu zgodnie z naszą filozofią działania, filozofią działania spółki Skarbu Państwa. Jesteśmy w trakcie negocjacji warunków tej współpracy – stwierdził niedawno prezes Orlenu Ireneusz Fąfara.
Jak rozwijał się projekt Synthosu?
OSGE ma wyłączność na wdrażanie w Polsce reaktorów BWRX-300 GE Hitachi Nuclear Energy. Technologia ta jest rozwijana od kilku lat na bazie wcześniejszych doświadczeń koncernu. Polska miała zostać drugim po Kanadzie krajem, w którym powstaną reaktory BWRX-300.
Projekt wyraźnie przyspieszył w 2023 r. Ówczesny ambasador USA w Polsce Mark Brzeziński ogłosił w kwietniu tamtego roku, że wsparcie dla przedsięwzięcia mogą zapewnić dwie amerykańskie instytucje: Export-Import Bank of the United States i U.S. International Development Finance Corporation. W ambasadzie USA w Warszawie podpisano w tej sprawie listy intencyjne.
W tym samym miesiącu Orlen ogłosił pierwsze potencjalne lokalizacje SMR-ów OSGE. Dla planowanych w Polsce 26 reaktorów BWRX-300 wydano decyzje zasadnicze.
Nowy kontekst, nowe wyzwania
Zainteresowanie Synthos Green Energy małym atomem od tego czasu nie osłabło, ale istotnie zmienił się kontekst polityczny. Pod koniec 2023 r. doszło do zmiany władzy w Polsce, a na początku 2025 r. w Stanach Zjednoczonych. USA nadal jednak deklarują zainteresowanie wspieraniem rozwoju SMR-ów w Europie.
We wrześniu 2026 r. zastępca sekretarza stanu USA Christopher Landau uczestniczył w podpisaniu porozumienia przez SGE, GE Vernova, Hitachi i Samsung C&T. Dotyczyło ono współpracy przy rozwoju projektów SMR w Europie.
Tymczasem w Polsce nadal trwają negocjacje między SGE a Orlenem dotyczące dalszego rozwoju projektu. Jak wskazuje OSGE, obecnie spółka koncentruje się na trzech lokalizacjach, w których mogłoby powstać pierwszych 14 jednostek SMR.
Współpraca Orlenu i SGE nie przebiega jednak bez przeszkód. Od czasu zmiany rządu i zarządu Orlenu trwają renegocjacje dotyczące podziału ról i przyszłego modelu współpracy.
Warto wiedzieć
Małe reaktory jądrowe przyspieszają
Po okresie wyhamowania rynek małych reaktorów jądrowych ponownie nabiera tempa. Kolejne państwa wybierają dostawców technologii i przygotowują inwestycje. Jeśli obecne plany firm zostaną zrealizowane, lata 30. mogą przynieść szybki wzrost liczby małych reaktorów na świecie.
Na razie rynek pozostaje jednak na wczesnym etapie rozwoju. Zgodnie z danymi World Nuclear Association na świecie pracują obecnie dwa małe reaktory jądrowe. Znajdują się w Rosji i Chinach. Kolejnych pięć jednostek jest w budowie, natomiast znacznie więcej projektów pozostaje na etapie projektowania i przygotowań.
Jednym z najbardziej zaawansowanych projektów jest BWRX-300 budowany w Kanadzie. Technologię dostarcza amerykańsko-japoński koncern GE Vernova Hitachi. Prace ruszyły również w Stanach Zjednoczonych. Kairos Power buduje tam kompleks reaktorów Hermes, który ma być związany z zapotrzebowaniem centrów danych Google'a na energię.
Skala przyszłego rynku pozostaje trudna do oszacowania. Nuclear Energy Agency zakłada jednak, że do 2050 r. łączna moc małych reaktorów jądrowych na świecie może wynosić od 30 GW do nawet 150 GW. Realizacja tych scenariuszy będzie zależała m.in. od tempa budowy pierwszych jednostek, kosztów inwestycji oraz możliwości seryjnego wdrażania technologii.
Październik kluczowym miesiącem
W lipcu informowaliśmy w XYZ, że według naszych źródeł w Orlenie jedną z najważniejszych kwestii pozostaje definicja „generalnego partnera”, którą obie strony mają rozumieć inaczej. Ministerstwo Aktywów Państwowych ma oczekiwać od Orlenu rozstrzygnięcia tej sprawy do końca 2026 r.
We wrześniu 2026 r. minister energii Miłosz Motyka mówił w TVP Info, że trwają prace nad docelową strukturą właścicielską i nową umową. Zastrzeżenia do modelu właścicielskiego uzgodnionego jeszcze za rządów Zjednoczonej Prawicy miała mieć Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego.
W ubiegłym tygodniu prezes Orlenu Ireneusz Fąfara powiedział Bloombergowi, że w przedłużających się negocjacjach z SGE nastąpił postęp. Samo porozumienie może zostać osiągnięte do końca roku. Jak wskazał, rozmowy dotyczą już tylko „dwóch lub trzech kluczowych kwestii”.
– Nasze punkty widzenia w tych kwestiach się różnią. Wierzę, że przy dobrej woli obu stron osiągniemy porozumienie – powiedział wówczas Ireneusz Fąfara.
Warto wiedzieć
SMR a duża elektrownia jądrowa. Czy to ta sama technologia, tylko mniejsza?
SMR, czyli mały reaktor modułowy, działa na tej samej podstawowej zasadzie co duży reaktor jądrowy. Energia powstaje w wyniku kontrolowanego rozszczepienia jąder atomowych. Różnica dotyczy poziomu mocy, konstrukcji i sposobu budowy elektrowni. Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej zalicza do SMR-ów jednostki o mocy do 300 MW energii elektrycznej na moduł. Dla porównania duże współczesne reaktory mają zwykle moc przekraczającą 1000 MW. Mała elektrownia może jednak składać się z kilku modułów uruchamianych kolejno.
Niektóre SMR-y, w tym BWRX-300, wykorzystują dobrze znaną technologię reaktorów lekkowodnych. Są więc rozwinięciem rozwiązań stosowanych w dużych elektrowniach. Inne projekty idą znacznie dalej i wykorzystują np. chłodzenie gazem, ciekłym metalem albo stopionymi solami. Kluczowe znaczenie ma także słowo „modułowy”. Założenie jest takie, by możliwie dużą część urządzeń produkować seryjnie w fabrykach, a następnie transportować na plac budowy i tam je montować.
Coraz bliżej porozumienia w sprawie OSGE
Według nieoficjalnych informacji Orlen może zawrzeć ostateczną umowę z SGE już w połowie października. Jednocześnie trwają rozmowy o potencjalnym wejściu do projektu Polskiego Funduszu Rozwoju. Informował o tym w sierpniu 2026 r. minister energii Miłosz Motyka.
SGE rozwija tymczasem plany związane z budową SMR-ów również poza Polską. Spółka ma prawa do wykorzystania technologii BWRX-300 na części europejskich rynków i chce wdrażać ją w co najmniej kilku krajach. W Wielkiej Brytanii SGE analizuje plan budowy 14 reaktorów BWRX-300 o łącznej mocy 4,2 GW w trzech lokalizacjach wieloreaktorowych. Spółka rozwija także współpracę na kolejnych rynkach Europy Środkowo-Wschodniej. Podpisała listy intencyjne dotyczące energetyki jądrowej m.in. w Bułgarii i na Węgrzech.
Główne wnioski
- Michał Sołowow poszerza kapitałowe zaplecze Synthos Green Energy. Do projektu SMR ma dołączyć grupa znanych polskich przedsiębiorców, którzy według nieoficjalnych ustaleń XYZ zainwestują w spółkę około 500 mln zł. Wśród nich są Rafał Brzoska, Dariusz Gałęzewski, Krzysztof Pawiński, Mati Staniszewski i Michał Wypychewicz. Dla SGE oznacza to dodatkowy kapitał i silniejszych partnerów w rozwijaniu projektów w Polsce i za granicą.
- Największym wyzwaniem pozostaje przyszłość współpracy Synthos Green Energy z Orlenem. Wspólna spółka OSGE planowała budowę 26 reaktorów BWRX-300, jednak po zmianach politycznych i kadrowych rozpoczęły się renegocjacje warunków przedsięwzięcia. Strony wciąż różnią się m.in. w kwestii podziału ról i docelowej struktury współpracy, choć według prezesa Orlenu do rozstrzygnięcia pozostało już tylko kilka najważniejszych problemów.
- Synthos Green Energy rozwija strategię wykraczającą poza Polskę. Spółka współpracuje z GE Vernova, Hitachi i Samsung C&T oraz rozwija projekty w kilku państwach europejskich. W Wielkiej Brytanii analizuje budowę 14 reaktorów o łącznej mocy 4,2 GW, a w Europie Środkowo-Wschodniej rozwija relacje m.in. z Bułgarią i Węgrami. Oznacza to, że powodzenie strategii SGE coraz mniej zależy wyłącznie od tempa realizacji inwestycji w Polsce.
