Kategorie artykułu: Biznes Newsy

Frisco wjedzie na giełdę? „W pandemii mogło być warte nawet 1 mld zł”

Lider internetowych zakupów spożywczych mierzy w ponad 1 mld zł sprzedaży za pięć lat i 10 proc. marży. Jego właściciel, Eurocash, chce skusić inwestorów ogromnym potencjałem rynku. Spółkę generującą od lat wielomilionowe straty kupił za prawie 180 mln zł.

Paweł Surówka, prezes Eurocashu
Paweł Surówka, prezes Eurocashu, jest przekonany o dużej wartości Frisco. Nie ogranicza się do znalezienia inwestora dla spółki na giełdzie. Fot. materiały prasowe/Eurocash

Z tego artykułu dowiesz się…

  1. Dlaczego Eurocash rozważa wprowadzenie Frisco na GPW.
  2. Czym chce przekonać potencjalnych inwestorów.
  3. Jak ewentualną ofertę i pozycję Frisco postrzegają eksperci.
Loading the Elevenlabs Text to Speech AudioNative Player...

Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.

Hossa na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW) trwa w najlepsze. Główne indeksy rosną w kilkudziesięcioprocentowym tempie drugi rok z rzędu. Mimo to więcej dużych spółek schodzi z parkietu, niż debiutuje. Przybywa też znaczących – nawet miliardowych – transakcji w ramach przyspieszonej budowy księgi popytu (ABB).

Nieco optymizmu przyniósł 20 listopada. Zamiar przeprowadzenia pierwszej oferty publicznej (IPO) ogłosił Ponar Wadowice. Przygotowania do tego scenariuszu zadeklarowało także Frisco. Internetowy sklep spożywczy jest dobrze znany giełdowym inwestorom. Od lat kontroluje go notowany na GPW Eurocash, potentat w hurcie spożywczym i franczyzie (m.in. Abc, Delikatesy Centrum i Groszek).

– Dla samego Frisco i całego Eurocashu debiut może mieć sens. Zapewniłby zastrzyk gotówki na rozwój spółki, poza tym obecna struktura udziałowa zabija jej wartość. Trudno jednak przesądzić, że uda się uzyskać satysfakcjonujące warunki. Koniunktura giełdowa musiałaby naprawdę dopisać – komentuje dobrze znający Frisco ekspert proszący o anonimowość.

Lider e-grocery myśli o GPW

Frisco oferuje ok. 15 tys. produktów spożywczych (w tym świeżych) w cenach – według deklaracji – na poziomie hipermarketów. Po sierpniowym debiucie w Łodzi obsługuje bezpośrednio wszystkie siedem aglomeracji z powyżej 500 tys. mieszkańców: Warszawę, Kraków, Wrocław, Poznań, Łódź, Katowice (GZM) i Trójmiasto. Chwali się m.in. realizacją 98,9 proc. zamówień bez zamienników i 97,7 proc. dostaw w wybranym przez klienta jednogodzinnym oknie czasowym.

W logistyce firma wykorzystuje własną flotę vanów i dwa zautomatyzowane magazyny w rejonie stolicy: w Klaudynie i Marysinie. Pierwszy uruchomiła w 2019 r., a drugi w grudniu 2023 r. Nowszy ma ponad 13,5 tys. m kw. i może obsługiwać do 4 tys. zamówień dziennie.

Warto wiedzieć

Biznesowi klienci ważną grupą

Choć Frisco jest kojarzone głównie z indywidualnymi zakupami, to na znaczeniu rośnie obsługa firm. Jako osobna usługa funkcjonuje od października 2019 r. Korzysta z niej ponad 40 tys. klientów biznesowych, zapewniając ok. 18 proc. łącznej sprzedaży. Najczęściej zamawianymi produktami są kawa, mleko, cukier, owoce i przekąski. Na znaczeniu zyskują też m.in. produkty bio.

XYZ

– Frisco jest dziś największym w Polsce supermarketem internetowym i jedną z nielicznych firm e-grocery [internetowe zakupy spożywcze – red.] w Europie, które zbudowały własny, w pełni zautomatyzowany model logistyczny. EBITDA poprawia się kwartał po kwartale i oczekujemy, że w całym roku 2026 będzie dodatnia. Frisco udowodniło, że e-grocery w Polsce może być biznesem skalowalnym i zyskownym. Następnym krokiem jest przeniesienie modelu z warszawskich magazynów do miast regionalnych. I właśnie ten etap rozwoju ma sfinansować giełda – mówi Paweł Surówka, prezes grupy Eurocash.

Firma analizuje także inne – potencjalnie korzystne dla akcjonariuszy opcje strategiczne dla Frisco. Nie przesądza jeszcze o przeprowadzeniu IPO. W ostatnich latach z debiutu wycofali się m.in. Smyk, Studenac oraz Dr Irena Eris, i to na bardziej zaawansowanym etapie.

Zdaniem eksperta

Chętni na akcje mogą się znaleźć

Eurocash nie przesądza jeszcze przeprowadzenia IPO dla Frisco, ale deklaruje chęć rozwijania go. W grę wchodziłaby więc raczej sprzedaż tylko części udziałów, a trudno wskazać dziś potencjalnych chętnych. Choć spółka ma atuty w postaci silnej pozycji rynkowej, dużej rozpoznawalności i uczestnictwie w systemie kaucyjnym, który jest obciążeniem dla wielu detalistów.

Jeśli dojdzie do debiutu na GPW, inwestorzy mogliby być zadowoleni. Zyskaliby dostęp do szybko rosnącej w Polsce spółki z optymistycznym trendem w zakresie rentowności. Chociaż ma się ona pojawić – na poziomie EBITDA – dopiero w tym roku. Natomiast gotówki Frisco nie zacznie wkrótce generować ze względu na konieczne inwestycje np. w logistykę.

Sądzę, że część rynku mogłaby skusić się na taką ofertę. Dowiódł tego Rex Concepts [masterfranczyzobiorca marek Burger King i Popeyes m.in. w Polsce – red.], w przypadku którego zyski też są jeszcze dość odroczone. A samo Frisco potrzebuje gotówki na rozwój.

Trzeba jednak zwrócić uwagę na wymagającą sytuację rynkową. Detaliści pokroju Dino, Biedronki czy – częściowo – Eurocashu odczuwają presję na marżę i dynamikę LFL [sprzedaży bez uwzględnienia nowych sklepów – red.]. Dopiero w przyszłym roku trend inflacyjny może być bardziej sprzyjający.

Warto też wspomnieć o rozwoju Żabki w e-grocery, choć bardziej w segmencie quick-commerce [ekspresowych zakupów – red.]. Nie udziela szczegółowych danych, ale z dostępnych informacji wynika, że cyfrowy biznes firmy rośnie wolniej od początkowych oczekiwań.

Ile może być warte Frisco?

Spółkę założył w 2006 r. Witold Ferenc. Sześć lat później, gdy miała ok. 17 mln zł przychodów, zainwestował w nią fundusz MCI. W 2014 r., przy sprzedaży przekraczającej 30 mln zł, mniejszościowym udziałowcem został branżowy inwestor. Eurocash zapłacił 44,8 mln zł za ponad 44 proc. akcji.

Umowę odkupienia pozostałego pakietu Eurocash zawarł w grudniu 2019 r. (finalizacja transakcji potrwała kilka miesięcy) przy ok. 120 mln zł sprzedaży. Zapłacił 132,1 mln zł, wyceniając spółkę na ok. 240 mln zł. MCI uzyskał 22,5 proc. IRR (wewnętrznej stopy zwrotu) i 2,7-krotny zwrot zainwestowanego kapitału (43 mln zł).

W 2025 r. przychody Frisco były już pięciokrotnie większe (619 mln zł), a tegoroczna dynamika jest dwucyfrowa. Nie oznacza to jednak, że aktualna wycena przekracza 1 mld zł. Szczególnie że giełdowa kapitalizacja całego Eurocashu, dla którego to zaledwie jeden niewielki projekt biznesowy, wynosi ok. 700 mln zł. To konsekwencja trwającej restrukturyzacji, jeszcze kilka lat temu była parokrotnie większa.

– Już w momencie wyjścia MCI z Frisco wyceny w sektorze były szalone, a w trakcie pandemii COVID-19 spółka mogłaby być warta nawet od 500 mln zł do 1 mld zł. Wystarczy spojrzeć, co działo się z kursem Ocado. Aktualna sytuacja jest jednak diametralnie inna – podkreśla branżowy ekspert.

Szczyt wycen branża ma za sobą

Spółki e-commerce są wyceniane po mnożniku 10-15 razy zysk EBITDA. Korzystniej wypada np. Allegro, jako lider rynku z pozycją nie do podważenia.

– W segmencie spożywczym lepsze perspektywy mają np. producenci kateringu dietetycznego ze względu na większą wartość dodaną. Firmy jak Frisco oferują klientowi wygodę zakupów, bo nie musi chodzić do sklepu spożywczego. Natomiast spółki typu Kuchnia Vikinga czy Nice To Fit You dostarczają nie same składniki do przygotowania posiłku, tylko gotowe, zdrowe dania dostosowane do indywidualnych potrzeb. To swego rodzaju foodtech 2.0 – tłumaczy nasz rozmówca.

Wspomniane Ocado jest wyceniane na giełdzie w Londynie na 2,7 mld funtów brytyjskich (ok. 14 mld zł po bieżącym kursie). W detalicznej sprzedaży e-grocery (oferuje też technologie logistyczne dla branży) zwiększyło w 2025 r. przychody o 15 proc. rok do roku do 3,1 mld funtów. Natomiast skorygowany zysk EBITDA prawie się podwoił do 84 mln funtów.

W trakcie pandemii cena akcji Ocado była niemal dziesięciokrotnie wyższa niż obecnie. W ciągu kilku miesięcy wzrosła ponaddwukrotnie. Podobny wzrost zanotował wynik EBITDA w 2020 r. (do 149 mln funtów), a przychody zwiększyły się o prawie połowę (do 2,2 mld funtów).

Zdaniem eksperta

Nie postawiłbym prywatnych pieniędzy na e-grocery

Nigdy nie byłem wielkim entuzjastą e-grocery. Już dekadę temu, gdy testowaliśmy ten model w Piotrze i Pawle, przekonałem się, jak bardzo jest trudny. W przypadku realizacji dostaw ze sklepów wielkim wyzwaniem jest m.in. zintegrowanie stanu magazynowego dla klientów stacjonarnych i internetowych. W branży spożywczej towar wyjątkowo szybko rotuje.

W przypadku Frisco – dostarczającego produkty z magazynów – ta bariera znika. Nadal jednak musi mierzyć się z główną słabością sektora, czyli artykułami świeżymi. W odróżnieniu od wszelkiej pakowanej żywności ludzie nadal chcą je zobaczyć, dotknąć, powąchać itd. Stanowi to duże wyzwanie operacyjne. Mimo że Frisco systematycznie zwiększa sprzedaż, to osiągniecie rentowności, wciąż odsuwa się w czasie.

Nie postawiłbym prywatnych pieniędzy na e-grocery. Choć ten sektor rozwija się w wielu europejskich krajach, to w żadnym nie osiągnął znaczącej skali. Wyjątkiem jest Wielka Brytania, choć w niej – przynajmniej wcześniej – wzrost napędzał w dużym stopniu Londyn wraz z aglomeracją.

W Polsce widać, że na ten kanał dalej stawia intensywnie np. Biedronka. Jednak ona może pozwolić sobie na duże inwestycje w innowacje, żeby być na bieżąco z rynkowymi trendami. A poza tym musi szukać nowych źródeł wzrostu. Dotychczasowe jeszcze się nie wyczerpały, ale możliwości wzrostu się stopniowo kurczą.

Trudno zarabiać na spożywczych e-zakupach

Frisco nie będzie mogło być jednak wyceniane po mnożniku EBITDA, ponieważ dopiero bieżący rok ma być pierwszym „na plusie”. W 2025 r. strata wyniosła 9,6 mln zł przy 619 mln zł przychodów, a rok wcześniej 34,7 mln zł (przy 533 mln zł sprzedaży). W poprzednich latach strata był podobna dla całego segmentu „projekty”, uwzględniającego też sieć Duży Ben.

– Na dużych rynkach w tej branży jest jeden zwycięski gracz i część z nich osiągnęła już rentowność. Frisco ma w Polsce utrudnione zadanie. W Wielkiej Brytanii ogromne znaczenie odgrywa aglomeracja Londynu. W naszym kraju jest poza stolicą jeszcze sześć dużych ośrodków miejskich. Wejście do każdego z nich wiązało się w pewnym sensie z budową kolejnego „małego Frisco” – mówi ekspert w rozmowie z XYZ.

Eurocash kupił 100 proc. akcji Frisco za łącznie 176,9 mln zł. Skala nakładów inwestycyjnych poniesionych przez lata jest trudna do oszacowania. Spółka nie ujawniała ani jednostkowych danych, ani wartości poszczególnych inwestycji – zwłaszcza centrów logistycznych.

Warto wiedzieć

Trudna walka o miliardy złotych

Polski rynek FMCG (tzw. dobra szybko zbywalne jak żywność, kosmetyki, karma dla zwierząt itd.) jest wart kilkaset miliardów złotych. Nawet kilkuprocentowy udział e-grocery oznacza miliardy złotych do zagarnięcia. Nic dziwnego, że wielu próbuje go zdominować.

Internetowe zakupy spożywcze to jednak wyjątkowo trudny rynek. Działa na nim – w różnym modelu – część z największych sieci handlowych, m.in. Biedronka, Carrefour, Auchan i Żabka. Jest też wiele stricte internetowych sklepów o zróżnicowanym zasięgu. Niektórzy – jak litewska Barbora – już się wycofali.

Nie udało się zawojować tego rynku nawet graczowi z tak dużą skalą i dużą efektywnością biznesu jak InPost. Zaczął od dostaw do kilkudziesięciu tzw. lodówkomatów. Później uruchomił aplikację InPost Fresh. Dostawy z wybranych sieci handlowych zamienił w marketplace FMCG. W tym roku zakończył usługę w związku z uruchomieniem asystenta AI Von Halsky.

XYZ

Cel: podwojenie przychodów w pięć lat

Grupa chce skusić potencjalnych inwestorów m.in. dwoma celami. Jeden z nich to podwojenie przychodów Frisco w pięć lat, czyli do grubo ponad 1 mld zł. Warto zaznaczyć, że cel 1 mld zł sprzedaży był ujęty w strategii na lata 2023-2025, a skończyło się na 619 mln zł. Wycofanie się z tej ambicji Eurocash uzasadniał m.in. rynkowymi trendami.

Ikona wykres interaktywny Wykres interaktywny

Potencjał Frisco ma wynikać z wczesnego etapu rozwoju rynku w Polsce. Udział e-grocery wynosi – według danych przytoczonych przez Eurocash – ok. 2 proc. wobec 4 proc. w Czechach, 8 proc. we Francji i 11 proc. w Wielkiej Brytanii.

Inny obraz rynku przedstawia brytyjskie Ocado, powołując się na Global Data oraz Nielsen. W latach 2025-2029 udział e-grocery w Polsce ma wzrosnąć z 1,3 do 1,8 proc., w Wielkiej Brytanii z 13,4 do 16,3 proc. a w USA: z 14,1 do 19,9 proc. Ewenementem jest Korea Południowa, gdzie udział internetowych zakupów spożywczych w tym okresie ma wzrosnąć z 30,6 do 35,1 proc.

Eurocash kusi dwucyfrową marżą Frisco

Drugi cel Frisco to marża EBITDA ponad 10 proc., co przy realizacji celu przychodowego oznaczałoby sto kilkadziesiąt milionów złotych zysku. Jako punkt odniesienia Eurocash wskazuje Warszawę z ok. 12-13 proc. rentowności. Będzie to możliwie dzięki pełnemu wykorzystaniu mocy zautomatyzowanych magazynów w całym biznesie. Pozostałe regiony odpowiadały w 2025 r. za 33 proc. sprzedaży Frisco wobec 10 proc. cztery lata wcześniej.

Frisco ma 122 tys. aktywnych (ostatnie 91 dni) klientów – koszt pozyskania jednego to średnio 273 zł. Ponad połowa (62,2 tys.) z nich kupuje raz w miesiącu (zapewniając 87 proc. sprzedaży), w 14 tys. co tydzień (39 proc. obrotów). Tych ostatnich było na koniec 2024 r. 7,8 tys.

Spółka ma za sobą liczna zmiany na stanowisku prezesa. W listopadzie 2024 r. kierownictwo objęła Magdalena Szuszkiewicz. W tym roku zastąpił ją Pedro Martinho, menedżer związany z Eurocashem od dekad. Objął jednak prezesurę w sieci handlowej w Uzbekistanie. Obecnie Frisco zarządzają m.in. Grzegorz Czekalski i Krzysztof Grądziel, który przeszedł z grupy Żabka.

Zdaniem eksperta

Atuty Frisco na tle zaciętej konkurencji

Polski rynek e-grocery to wciąż mała część rynku spożywczego: ok. 2 proc. Nie sądzę, żeby szybko zbliżył się do Wielkiej Brytanii czy Francji, gdzie odsetek wynosi 10-13 proc. W Polsce sklep jest zwykle kilka minut od domu, więc zakupy internetowe konkurują z krótkim spacerem, a nie z wyprawą do hipermarketu. Bliżej nam do Niemiec, gdzie mimo zamożniejszych konsumentów kanał online to nieco ponad 3 proc. sprzedaży żywności.

O ten rynek walczą trzy modele: „pure player” z centralnym magazynem jak Frisco, sieci kompletujące zamówienia ze sklepów jak Biedronka czy Auchan oraz szybkie dostawy i platformy: Lisek, Jush czy Glovo. W latach 2021-2022 pojawiło się kilkunastu nowych graczy i część szybko się wycofała. Barbora wyszła z Polski, InPost zamknął Fresha, a Żabka wygasiła Jush w części miast.

Druga fala jest groźniejsza dla konkurentów, bo tworzą ją sieci ze sklepami, zakupami i klientami. Auchan od roku ma pod Warszawą zautomatyzowane centrum na technologii Ocado, Biedronka zapowiada dostawy z każdego sklepu, a Żabka łączy stacjonarne placówki Jush i Delio w jednym ekosystemie.

Na tym tle Frisco ma realne atuty. Jest jednym z pionierów rynku, przetrwało pierwszą falę konkurencji i urosło z jednego miasta do siedmiu aglomeracji. Ma bazę stałych klientów robiących duże, planowane zakupy, pełny asortyment ze świeżymi i mrożonymi produktami oraz własną flotę. Przez dwadzieścia lat zbudowało operacyjne doświadczenie, którego nowi gracze dopiero się uczą. Poprawia się też ekonomika: według spółki kontrybucja na zamówienie podwoiła się w ostatnich dwóch latach.

Historia Frisco to dla inwestorów ważna lekcja. Po wejściu do nowych miast w latach 2020-2021 spółka na kilka lat straciła rentowność, którą miała w 2020 r. Pieniądze z IPO mają sfinansować kolejny etap tej samej ekspansji, czyli automatyzację magazynów w miastach regionalnych. I to na rynku, na którym działają już sieci z własną infrastrukturą (w tym sklepową).

Inwestorzy „kupią” więc nie tylko spółkę, która właśnie wraca do zysku, ale też jej kolejną fazę inwestycji. Pytanie brzmi, ile lat zajmie powtórzenie doskonałego modelu operacyjnego z Warszawy w miastach regionalnych.

Główne wnioski

  1. Biznes wartości setek milionów złotych. Eurocash kupił Frisco za prawie 180 mln zł. Pakiet kontrolny przejął na początku 2020 r., wyceniając spółkę na ok. 240 mln zł. Dodatkowe nakłady na rozwój spółki są trudne do oszacowania, niemniej w samym 2024 r. Frisco odnotowało niemal 35 mln zł straty EBITDA. Eurocash zastrzega, że debiut na GPW to na razie jeden ze scenariuszy. Inwestorów szuka też poza giełdą.
  2. Cel przychodów i marży. Frisco miało osiągnąć 1 mld zł przychodów w 2025 r., ale skończyło się na 619 mln zł. Teraz Eurocash zapowiada podwojenie sprzedaży w pięć lat. Mierzy też w ponad 10 proc. marży EBITDA. Bieżący rok ma już przynieść zysk. Rentowność powinna rosnąć wraz z wykorzystaniem w większym stopniu zautomatyzowanych magazynów.
  3. Trudny rynek niejednego wykończył. Eksperci podkreślają silną pozycję Frisco – pioniera – na tle konkurentów. Wskazują jednak na wciąż niewielki udział internetowych zakupów spożywczych i trudy w przełamaniu barier. Wielu graczy już odpuściło rywalizację, a inni jak Biedronka, Auchan czy Żabka wykorzystują rozbudowaną sieć sklepów stacjonarnych i magazynów.