Dr Mateusz Szpytma rekomendowany na prezesa IPN

Dr Mateusz Szpytma, obecny zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, został 14 kwietnia 2026 r. rekomendowany przez Kolegium IPN na stanowisko prezesa instytucji. Rekomendacja została przekazana do Sejmu RP, który podejmie decyzję w sprawie jego powołania. Sejm może ją przyjąć lub odrzucić.

W komunikacie IPN podano, że podczas posiedzenia Kolegium odbyły się rozmowy z kandydatami na stanowisko prezesa. Po wysłuchaniu ich wystąpień i przeprowadzeniu obrad Kolegium uznało, że najlepszym kandydatem jest dr Mateusz Szpytma, obecny wiceprezes Instytutu.

Jak poinformowano, przewodniczący Kolegium IPN prof. Wojciech Polak przekazał dokument o rekomendacji Szpytmy przedstawicielowi Kancelarii Sejmu Jerzemu Woźniakowi, działającemu z upoważnienia marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego.

Podczas rozmów przed Kolegium kandydat zapowiedział utworzenie Biura Analiz i Interwencji, które miałoby reagować na fałszywe informacje i manipulacje historyczne, w szczególności dotyczące II wojny światowej i okupacji niemieckiej. Działania biura obejmowałyby m.in. komunikaty w mediach społecznościowych oraz korzystanie z ekspertyz naukowców IPN.

Szpytma wskazał również na potrzebę zmiany struktury regionalnej IPN. W jego koncepcji delegatury Instytutu miałyby zostać dostosowane do podziału administracyjnego kraju, czyli do struktury województw, zamiast obecnego powiązania z sądami apelacyjnymi. Wymagałoby to zmiany ustawy.

Jednym z kluczowych projektów zapowiadanych przez kandydata jest „Rejestr zbrodni 1939–1956”, obejmujący pełną ewidencję zbrodni na obywatelach Polski. Rejestr miałby uwzględniać nie tylko zbrodnie niemieckie, ale także sowieckie, komunistyczne oraz dokonywane przez ukraińskich nacjonalistów.

W planach Szpytmy znajduje się również projekt związany z rocznicą powstania „Solidarności” w 2030 r. Chodzi o „Encyklopedię Dam i Kawalerów Krzyża Wolności i Solidarności”, która miałaby zawierać ponad 9500 biogramów. Kandydat zapowiedział także starania o systematyczne ekshumacje polskich ofiar na terenie Ukrainy.

Mateusz Szpytma związany jest z IPN od 2000 r., a funkcję wiceprezesa pełni od dekady. W lutym 2026 r. otrzymał nagrodę im. bpa Romana Andrzejewskiego za działalność naukową i popularyzatorską. Według źródeł PAP cieszy się poparciem części parlamentarzystów oraz opinią kompetentnego badacza, a jego kandydatura może liczyć na aprobatę wpływowych polityków. Zgodnie z procedurą, prezesa IPN powołuje Sejm za zgodą Senatu, a w przypadku odrzucenia rekomendacji procedura konkursowa zostaje powtórzona.

Źródło: PAP