Czasowe zawieszenie prawa do azylu na granicy z Białorusią przedłużone o 60 dni

Od 22 marca na kolejne 60 dni zostało przedłużone czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na granicy z Białorusią. W ocenie rządu nie ustały przyczyny wprowadzenia tego ograniczenia.

Zgodnie z opublikowanym w Dzienniku Ustaw rozporządzeniem Rady Ministrów czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na granicy z Białorusią zostało przedłużone od 22 marca 2026 r. na kolejne 60 dni.

Wcześniej 13 marca sejm przyjął wniosek rządu i zgodził się na dalsze czasowe zawieszenie.

Zdaniem rządu przyczyny wprowadzenia ograniczenia prawa nie ustały, nadal dochodzi do instrumentalizacji migracji, a podejmowane w jej ramach działania stanowią poważne i rzeczywiste zagrożenie m.in. dla bezpieczeństwa państwa.

Rozporządzenie w sprawie czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na granicy z Białorusią weszło w życie 27 marca 2025 r. Zgodnie z prawem ograniczenie obowiązuje przez 60 dni, ale za zgodą sejmu na wniosek Rady Ministrów może być przedłużane, co do tej pory stało się już pięciokrotnie.

Autorzy wniosku podkreślili, że w czasie trwania sytuacji instrumentalizacji regularnie dochodziło do niebezpiecznych zdarzeń, podczas których agresywni cudzoziemcy atakowali polskie patrole – rzucali kamieniami, butelkami, tlącymi się gałęziami, cegłami oraz kijami z przymocowanymi nożami i gwoździami.

Zaznaczyli ponadto, że „białoruskie służby państwowe aktywnie współuczestniczyły (w sposób skryty lub jawny) w atakach na żołnierzy, policjantów i funkcjonariuszy Straży Granicznej”.

„Odnotowywane były liczne przypadki bezpośrednich ataków ze strony przedstawicieli służb białoruskich przez celowanie z broni palnej, rzucanie kamieniami w służby polskie obecne na linii granicy, oślepianie laserami czy też silnym światłem stroboskopowym i uniemożliwianie w ten sposób zapobiegania próbom nielegalnego przekraczania granicy przez migrantów” – napisano w uzasadnieniu.

Zwrócili również uwagę na zwiększenie liczby prowadzonych pod nadzorem służb białoruskich prób przygotowywania i wykorzystania tuneli przebiegających pod zaporą graniczną do przerzutu grup cudzoziemców do Polski.

Ustawa azylowa dopuszcza azyl dla grup wrażliwych

Od wprowadzenia ograniczenia prawa do składania wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej do 22 lutego 2026 r. nie przyjęto wniosków od 451 cudzoziemców. Przyjęto jednak wnioski od 94 cudzoziemców z tzw. grup wrażliwych.

W takim samym okresie 2024 r. na odcinku granicy z Białorusią złożono 2723 wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP, którymi objętych było 3117 osób.

Rozporządzenie wydawane jest na podstawie tzw. ustawy azylowej, którą rząd przyjął w grudniu 2024 r. Ma ona przeciwdziałać zjawisku wykorzystywania migracji przez Białoruś, która w kooperacji z Rosją i międzynarodowymi grupami przestępczymi organizuje przerzut migrantów do Unii Europejskiej.

Mimo czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na granicy z Białorusią Straż Graniczna może przyjmować wnioski o tę ochronę od małoletnich bez opieki, kobiet ciężarnych oraz osób, które mogą wymagać szczególnego traktowania, zwłaszcza ze względu na swój wiek lub stan zdrowia. Nie będzie ono dotyczyć także osoby, jeśli w ocenie Straży Granicznej zachodzą okoliczności, które „jednoznacznie świadczą, że jest ona zagrożona rzeczywistym ryzykiem doznania poważnej krzywdy w państwie, z którego przybyła bezpośrednio” do Polski.

Przeciwne przepisom ograniczającym prawo do składania wniosków o ochronę międzynarodową są organizacje społeczne zaangażowane w pomoc uchodźcom. W ich ocenie przepisy są niezgodne m.in. z Konstytucją RP, a w szczególności z art. 56 ust. 2, gwarantującym cudzoziemcom możliwość ubiegania się o status uchodźcy, oraz ze zobowiązaniami międzynarodowymi, takimi jak konwencja dotycząca statusu uchodźców z 1951 r.

Czytaj także: Prawie 30 tys. prób nielegalnego przekroczenia granicy polsko-białoruskiej w 2025 r.

Źródło: PAP