Czworo naukowców polskich z grantami Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych

Czworo polskich naukowców dostało granty ERC Consolidator Grants 2025 Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych. Dofinansowanie wyniesie ok. 2 milionów euro.

Naukowcy z Uniwersytetu Warszawskiego, którzy otrzymali dofinansowanie projektów badawczych, to: prof. ucz. dr hab. Maria Nowak z Wydziału Prawa i Administracji oraz prof. ucz. dr hab. Wojciech Czerwiński i prof. ucz. dr hab. Michał Pilipczuk z Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki. Grant ERC dostał również dr hab. inż. Sławomir Porada z Wydziału Chemicznego Politechniki Wrocławskiej. W tegorocznej edycji przyznano 349 grantów na łączną sumę 728 mln euro.

Nagroda ta to jeden z najbardziej prestiżowych międzynarodowych programów grantowych. O finansowanie mogą się ubiegać naukowcy z 7-12-letnim doświadczeniem od momentu ukończenia studiów doktoranckich. Muszą też wykazać się wyjątkowymi osiągnięciami – m.in. publikacjami w znaczących czasopismach. Badania muszą być prowadzone w jednym z państw członkowskich UE.

Oto projekty polskich naukowców

Projekt prof. Wojciecha Czerwińskiego z Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki „poprowadzi go bliżej rozwiązania jednego z kluczowych dylematów w informatyce, jakim są granice osiągalności w systemach z nieskończoną liczbą stanów”. W ramach projektu „Reachability in Infinite Systems at High Resolution” („Osiągalność w systemach nieskończonych o wysokiej rozdzielczości”, akronim POLARIS) badacz zadaje pytania o osiągalność w systemach nieskończonych, czyli w takich modelach programów, które mają nieskończoną liczbę możliwych stanów.

– Jestem skoncentrowany na poszukiwaniu technik pozwalających możliwie szybko i prosto rozwiązać problem osiągalności. A jest on kluczowym czynnikiem wpływającym na lepsze rozumienie działania programów – powiedział naukowiec.

Prof. Maria Nowak otrzymała dofinansowanie na realizację projektu „A provincial capital polis at the end of the Roman era. Periphery or a center of power?” („Stolica prowincji pod koniec epoki rzymskiej. Peryferia czy centrum władzy?”, akronim PeriPolis). UW poinformował, że praca ma ukazać późne Cesarstwo Rzymskie jako państwo zmagające się z problemami zaskakująco podobnymi do tych, które dotykają współczesne społeczeństwa.

– Celem projektu jest sprawdzenie, czy kryzys jest nieodłącznym elementem upadku imperiów. Chcę również lepiej zrozumieć codzienne życie w czasach końca – zarówno zwykłych mieszkańców, jak i elit politycznych. Interesuje mnie, czy elity zdawały sobie sprawę z nadchodzącego upadku i próbowały mu przeciwdziałać, czy też koniec przyszedł jako nieunikniony szok – wyjaśniła.

Prof. Michał Pilipczuk z Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki UW dostał grant ERC na realizację projektu „Towards a unified structure theory for dense graphs” („W kierunku ujednoliconej teorii struktury dla gęstych grafów”, akronim WYDRA).

– Grafy to podstawowe obiekty matematyczne modelujące wszelkiego rodzaju sieci. Grafy występujące w zastosowaniach często mają określoną strukturę. Na przykład sieci drogowe są „płaskie”, a społecznościowe składają się z gęstych klastrów i rzadszych połączeń między nimi – opisywał.

To już drugi grant ERC w dorobku tego badacza – po przyznanym w 2020 r. ERC Starting Grant. W projekcie „Decomposition methods for discrete problems” (BOBR) naukowiec badał strukturalne i dekompozycyjne własności sieci.

Dr hab. inż. Sławomir Porada z Politechniki Wrocławskiej otrzymał grant ERC na projekt „Small Differences, Big Impact: Achieving Effective Selective Separations from Water by Tuning Ion Transport Processes” („Niewielkie różnice, ogromny wpływ: Efektywna selektywna separacja jonów z wody poprzez regulację procesów transportu jonów”, akronim ION-TRACE). Praca dotyczy zrozumienia i kontrolowania procesów transportu jonów, a szczególnie tego, jak jony są adsorbowane i desorbowane w materiałach elektrodowych.

– Chcę znaleźć sposób na to, by sterować kinetyką tych procesów nawet wtedy, gdy jony mają bardzo podobne właściwości – powiedział cytowany w komunikacie naukowiec.

Pomysł dr. hab. Porady pomoże m.in. opracować nowe techniki usuwania i odzysku jonów z wód. A to umożliwi wykorzystanie solanki z odsalania i odpadów po zużytych bateriach jako nowych źródeł jonów, przede wszystkim magnezu, sodu i litu. Projekt, na który naukowiec otrzymał z ERC prawie 2 mln euro, potrwa pięć lat.

Czym jest Europejska Rada ds. Badań Naukowych

European Research Council (ERC) to powstała w 2007 r. organizacja wspierająca innowacyjne, przełomowe badania naukowe w Europie. Co roku ogłasza konkursy dla młodych naukowców (Starting Grants i Consolidator Grants) i dla doświadczonych badaczy (Advanced Grants). Przyznawane są również Synergy Grants (dla zespołów 2-4 liderów) oraz Proof of Concept Grants (na komercjalizację). Budżet ERC na lata 2021-2027 wynosi 16 mld euro.

Do tej pory ERC przyznała we wszystkich programach finansowanie ponad 17 tys. projektów i ponad 10 tys. naukowców z 85 krajów. Granty ERC na sumę 180 mln euro otrzymało 100 polskich projektów.