Zaloguj się 
Dzieje się!
Udostępnij przez e-mail Północ kontra południe Europy. Dlaczego Polacy pracują 3 lata dłużej niż Włosi i 8 lat krócej niż Holendrzy?
Wykres interaktywny Polacy pracują o 1,5 roku krócej niż przeciętni mieszkańcy UE – tak wynika z nowych danych Eurostatu. Długość trwania życia zawodowego w 2025 r. wyniosła w Polsce 35,9 lat, natomiast średnio we wspólnocie unijnej to 37,4 lat.
Kobiety pracują przeciętnie krócej niż mężczyźni. W Polsce o cztery lata krócej. Długość trwania zawodowego życia mężczyzn wynosi 37,9 lat a kobiet 33,9 lat. Ta różnica zbliżona jest też do unijnej wynoszącej 4,1 lat. W Polsce zatem znacznie większa różnica w wieku emerytalnym między płciami paradoksalnie nie przekłada się na większą różnicę w długości życia zawodowego w porównaniu do krajów UE. Wynika to z relatywnie wysokiej stopy zatrudnienia kobiet w Polsce. W grupie wiekowej 20-64 lat w naszym kraju zatrudnionych było 73 proc. kobiet. W UE jest to 71 proc. kobiet.
Podział północ-południe
Najdłuższa długość życia zawodowego jest w północnej Europie – w Holandii to 44 lata, w Szwecji 43,4 a w Danii 42,6 lat. Nawet spośród krajów Europy Środkowo-Wschodniej liderem jest ten położony najbardziej na północ, czyli Estonia (41,5).
Wykres interaktywny Na drugim biegunie są kraje położone na południu Europy. Jeżeli zaliczymy do nich Turcję, to ma ona najkrótszą długość życia zawodowego (30,4 lat). W gronie krajów Europy Środkowo-Wschodniej „liderami” są ponownie te zlokalizowane najbardziej na południe, czyli Bułgaria (34,6), Rumunia (32,7) oraz Chorwacja (35,1). Ale także Włochy (33) czy Grecja (35,3). Powyżej przedstawiam tę zależność, bazując na średniej szerokości geograficznej danego kraju.
Podział mężczyźni-kobiety
Poniższy wykres wskazuje na długość życia zawodowego w podziale na mężczyzn i kobiety. Generalnie występuje mniejsze zróżnicowanie między krajami pod względem pracy mężczyzn. Natomiast znacznie większe jest w przypadku kobiet.
Wykres interaktywny Turczynki pracują zawodowo zaledwie połowę (20,7 lat) tego, co Szwedki czy Holenderki (ok. 42 lat). W krajach UE uderza krótkie życie zawodowe Włoszek oraz Rumunek (poniżej 30 lat). Kobiety w tych krajach pracują krócej od mężczyzn o 7-9 lat. W Turcji zaś o niemal 20! Kraje bałtyckie są zaś jedynymi, w których kobiety pracują minimalnie dłużej (o ok. rok) niż mężczyźni. Polska, jak już wspomnieliśmy, nie wybija się ani na plus, ani na minus względem średniej UE.
Podwójny podział
Oba opisane powyżej podziały nakładają się na siebie. Zarówno oś północ-południe jest powiązana z dłuższym trwaniem życia zawodowego ogółem, jak i tym uwzględniającym tylko kobiety. Tę drugą zależność przedstawiłem poniżej.
Wykres interaktywny Ta relacja jest istotna statystycznie na poziomie 1 proc. nawet po wyłączeniu Turcji jako obserwacji odstającej. Z prawdopodobieństwem 99 proc. ta relacja nie jest więc przypadkowa. W przypadku mężczyzn również występuje pozytywna zależność między średnią szerokością. Ale nie jest istotna statystycznie.
Determinanty płytkie i głębokie
A zatem w zdecydowanej mierze za relację pomiędzy długością życia zawodowego a osią północ-południe odpowiadają różnice dotyczące kobiet. Jakie są możliwe przyczyny? Wymienić można kilka czynników sprzyjających pracy zawodowej kobiet na północy: lepsza dostępność opieki nad dziećmi, mniej tradycyjne role płciowe, większy udział pracy w niepełnym wymiarze, polityka rodzinna sprzyjająca zatrudnieniu czy wyższy wiek przechodzenia na emeryturę.
To wszystko prawda, ale nazwałbym to „płytkimi” determinantami. Aby zrozumieć taką, a nie inną ewolucję tych instytucji rynku pracy, musielibyśmy jednak sięgnąć głębiej. Do czynników geograficznych, historycznych i kulturowych. Jak np. roli etyki protestanckiej w promowaniu niezależności kobiet, późniejszego historycznie modelu małżeństwa w Europie północno-zachodniej, wcześniejszej industrializacji czy nawet odmiennych warunków klimatycznych.
Metodologia wskaźnika
W najprostszym ujęciu wskaźnik oczekiwanej długości życia zawodowego Eurostatu odpowiada na pytanie: „Ile lat przeciętnie przepracuje osoba, jeśli przez całe życie będzie doświadczać takich samych wskaźników zatrudnienia jak osoby w poszczególnych grupach wiekowych w danym roku?”.
Nie jest to więc liczba lat faktycznie przepracowanych przez konkretne pokolenie, lecz miara hipotetyczna, obliczana podobnie jak oczekiwana długość życia. Do obliczeń wykorzystuje się tabele trwania życia oraz wskaźniki aktywności zawodowej.
Ponieważ wskaźnik ten stanowi średnią obliczaną dla wszystkich dorosłych mieszkańców kraju, jest on w znacznym stopniu uzależniony od liczby osób pozostających poza zasobami siły roboczej. Innymi słowy, nie dostarcza informacji na temat tego, przez ile lat pracują osoby aktywne zawodowo.
Dla przykładu, wynik 35,9 dla Polaków ogółem należy odczytywać następująco. Przy obecnych wskaźnikach zatrudnienia przeciętna długość aktywności zawodowej 15-letniego Polaka wynosiłaby 35,9 lat.