polityka fiskalna

Polska w 2026 r. pozostanie krajem wysokiego deficytu i szybko rosnącego długu publicznego. Koszt odsuwania konsolidacji finansów publicznych może okazać się bardzo wysoki. Pod koniec dekady Polskę będą czekać trudne decyzje dotyczące cięć wydatków lub podwyżek podatków. Tym trudniejsze, że wysokie dostosowanie fiskalne przypadnie na okres wyraźnie słabszego wzrostu gospodarczego.

Marek Skawiński - autor artykułu - profil

Dane Eurostatu rzucają nowe światło na źródła wzrostu deficytu w Polsce w 2024 r. Choć dominuje przekonanie, że odpowiadają za niego głównie wydatki obronne, to kluczową rolę odegrały wydatki socjalne. Wzrost nakładów na wojsko miał taki sam wpływ na pogorszenie salda finansów publicznych, jak zwiększone wydatki na edukację.

Marek Skawiński - autor artykułu - profil

Globalny dług publiczny zmierza w stronę poziomów nienotowanych od czasów powojennych, a za jego wzrost odpowiadają przede wszystkim największe gospodarki świata – USA i Chiny. Ich wysokie deficyty utrzymujące się mimo braku globalnego kryzysu oznaczają wejście światowej gospodarki w nową, nieprzetestowaną fazę polityki fiskalnej, której konsekwencje pozostają trudne do przewidzenia.

Marek Skawiński - autor artykułu - profil

Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w Polsce osiągnął w 2025 r. 7,3 proc. PKB. To niemal najwyższy poziom od trzech dekad i wyraźnie powyżej wcześniejszych prognoz. Na tle krajów Unii Europejskiej Polska wyróżnia się skalą ekspansji fiskalnej, co z jednej strony wspiera wzrost gospodarczy, ale z drugiej zwiększa ryzyka dla stabilności finansów publicznych w kolejnych latach.

Marek Skawiński - autor artykułu - profil

Dzisiejsza projekcja długu publicznego nie jest prognozą nieuchronnego kryzysu, lecz matematycznym ćwiczeniem opartym na założeniu „braku zmiany polityki”. W praktyce oznacza ono przesunięcie ciężaru dostosowań na kolejną kadencję parlamentu. Po 2027 r. Polska – niezależnie od opcji politycznej – stanie przed koniecznością realnej konsolidacji fiskalnej.

Marek Skawiński - autor artykułu - profil

Zamrożenie progów podatkowych to mechanizm, który działa po cichu, ale skutecznie. Pozwala państwu zwiększać wpływy do budżetu bez podnoszenia stawek i bez głośnych decyzji politycznych. Dla podatników oznacza jednak coś zupełnie innego. Jeśli nic się nie zmieni, już w 2030 roku osoba zarabiająca przeciętną pensję może zapłacić 32 proc. podatku od każdej kolejnej złotówki dochodu. Ale są też relatywni wygrani tego procesu.

Marek Skawiński - autor artykułu - profil

– Wzrost gospodarczy w Polsce pozostaje wyjątkowo silny. Jednak poziom deficytu budżetowego jest zdecydowanie zbyt wysoki, biorąc pod uwagę siłę gospodarki – mówi Geoff Gottlieb, ekonomista Międzynarodowego Funduszu Walutowego, podsumowując zakończoną właśnie misję tej instytucji w Polsce. Kluczem do dalszego doganiania Zachodu jest jednolitość rynków unijnych.

Marek Skawiński - autor artykułu - profil Michał Kulbacki - autor artykułu - profil

Ministerstwo Finansów opublikowało „Strategię zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach 2026-2029”. Dług publiczny liczony według metodologii unijnej zgodnie z prognozami ma wzrosnąć do ponad 75 proc. PKB. To o niemal 15 punktów procentowych więcej, niż rząd zakładał rok temu w planie przesłanym do Brukseli. W 2028 r. mamy przekroczyć progi ostrożnościowe z ustawy o finansach publicznych.

Marek Skawiński - autor artykułu - profil

Dług publiczny Polski rośnie w bardzo szybkim tempie, a agencje ratingowe ostrzegają, że może się to skończyć obniżeniem oceny, wskazując na ryzyko impasu politycznego i brak wiarygodnej konsolidacji fiskalnej. Choć gospodarkę wciąż wspierają wysoki wzrost i brak deficytu na rachunku bieżącym, jedynym realnym narzędziem mogącym powstrzymać narastanie zadłużenia wydaje się wprowadzenie podatku obronnego. To może przełamać prezydenckie weto i pozwolić istotnie zwiększyć dochody budżetu.

Michał Kulbacki - autor artykułu - profil

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy budżetowej na przyszły rok. Zaskakuje wciąż wysoki prognozowany deficyt (6,5 proc. PKB) oraz dług (66,8 proc. PKB). Pozostawia to niewielki bufor bezpieczeństwa w przypadku wystąpienia negatywnych szoków makroekonomicznych.

Marek Skawiński - autor artykułu - profil