Polacy pracują długo, ale weekendy mają wolne. Jesteśmy w unijnej czołówce
Polska należy do państw Unii Europejskiej, w których praca w weekendy jest najrzadsza. Jednocześnie m.in. Polacy należą do narodów spędzających w pracy najwięcej czasu. Pod względem rocznej liczby przepracowanych godzin na pracującego ustępujemy bowiem jedynie Grekom. Po uwzględnieniu jednak relatywnie niskiego odsetka pracujących wśród dorosłych Polska plasuje się w górnej połowie europejskiego zestawienia liczbie godzin na mieszkańca, ale nie na szczycie. Polacy częściej pracują w dni powszednie niż w większości państw UE.
Polska wśród trzech krajów UE, w których najrzadziej pracuje się w weekendy
Według danych Eurostatu w 2025 r. zaledwie 7,5 proc. pracujących Polaków zwykle wykonywało pracę w soboty lub niedziele. Natomiast średnia unijna wyniosła 21,3 proc. Oznacza to, że praca weekendowa jest w Polsce niemal trzykrotnie rzadsza niż przeciętnie w UE. Niższy odsetek odnotowano jedynie na Litwie (3,9 proc.) i Węgrzech (6,7 proc.). W statystykach agencji takie osoby pracują w co najmniej dwie soboty lub niedziele w miesiącu.
Na przeciwległym biegunie znalazła się Grecja, gdzie w weekendy zwykle pracuje aż 40,7 proc. zatrudnionych. A także Malta (32,0 proc.), Cypr (31,7 proc.) i Włochy (30,2 proc.). Wyraźne różnice występują również między Polską a największymi gospodarkami europejskimi. We Francji odsetek ten wynosi 29,1 proc., w Hiszpanii 27,6 proc., a w Niemczech 17,8 proc. Dane pokazują, że stosunkowo długi tydzień pracy w Polsce nie przekłada się na częstą pracę w weekendy.
Coraz mniej Polaków pracuje w soboty i niedziele
Przez pierwsze dekady po II wojnie światowej soboty były w Polsce standardowymi dniami pracy. Wolne soboty wprowadzano stopniowo od 1973 r., a od 2001 r. obowiązuje zasada przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy. Dane Eurostatu nie sięgają jednak tak daleko, gdyż rozpoczynają się w 2006 r.
Wówczas w soboty pracowało 20,2 proc. pracujących Polaków, podczas gdy w 2025 r. już tylko 7,3 proc. Oznacza to spadek o 12,9 pkt proc., czyli niemal o dwie trzecie. W przypadku niedziel odsetek ten zmniejszył się z 9,2 do 4,1 proc., a więc o ponad połowę. Co istotne, tendencja spadkowa była widoczna na długo przed wprowadzeniem ograniczeń handlu w niedziele w 2018 r. W kolejnych latach spadek był kontynuowany, choć na podstawie tych danych nie można jednoznacznie określić wpływu samych ograniczeń handlu.
Od turystyki po przepisy prawa. Co decyduje o pracy w weekendy?
Częstotliwość pracy w weekendy zależy w dużym stopniu od struktury gospodarki. Szczególne znaczenie mają sektory, w których zapotrzebowanie na pracę jest wysokie również w soboty i niedziele (turystyka, gastronomia, hotelarstwo, handel czy rozrywka). W przypadku ochrony zdrowia, transportu i części przemysłu praca weekendowa wynika natomiast z zapewnienia ciągłości działalności. Można zatem oczekiwać, że w krajach o większym znaczeniu tych sektorów odsetek osób pracujących w weekendy będzie wyższy. Występuje pozytywna, choć słaba zależność między udziałem turystyki w gospodarce a częstotliwością pracy w weekendy. Przykładem tego jest Chorwacja, gdzie mimo bardzo dużego udziału tego sektora w gospodarce praca weekendowa jest stosunkowo rzadka.
Istotną rolę odgrywają również regulacje prawne i sposób organizacji rynku pracy. Ograniczenia handlu w niedziele, przepisy dotyczące odpoczynku tygodniowego czy dodatki do wynagrodzeń za pracę w dni wolne mogą wpływać na częstotliwość pracy weekendowej. Znaczenie może mieć także udział samozatrudnionych, którzy często dysponują większą swobodą w organizacji czasu pracy. Istotne są także normy społeczne i kulturowe dotyczące sposobu spędzania weekendów.