Polacy spokojni o własny portfel, ale zaczynają martwić się sytuacją gospodarki. To zły znak dla rządu
GUS podał nowe wyniki badania koniunktury konsumenckiej. Wynika z nich, że ocena sytuacji finansowej gospodarstw domowych nie zmieniła się znacząco. Wyraźnie gorsza niż w poprzednich miesiącach jest natomiast ocena sytuacji gospodarczej kraju. Skąd ten rozjazd i co z niego wynika?
Bieżący wskaźnik ufności konsumenckiej, czyli syntetyczna miara obliczana przez GUS na podstawie wyników badań ankietowych, wyniósł w listopadzie -14,2 pkt. To wynik o 0,2 pkt słabszy niż w październiku i najniższy od półtora roku.
Wyprzedzający wskaźnik ufności wyniósł -10,4 pkt, nieco więcej niż w październiku, choć jest to wynik niższy niż jeszcze na początku br. Można by to interpretować jako istotne pogorszenie się nastrojów konsumentów. To jednak nie do końca prawda.
Rozjazd w ocenach
W przypadku pytania o ocenę oczekiwanych zmian w ciągu najbliższych 12 miesięcy saldo odpowiedzi wyniosło -5,1 pkt. Jest to różnica między odpowiedziami optymistycznymi a pesymistycznymi. Ten wynik lekko się pogorszył. W czerwcu saldo wynosiło -1,9 pkt.
Znacznie większe pogorszenie nastąpiło natomiast w przypadku oceny perspektyw całej gospodarki. Saldo w listopadzie wyniosło -25,3 pkt wobec -17,7 pkt dwa miesiące wcześniej. To najniższy wynik od początku 2023 r., kiedy gospodarka mierzyła się jeszcze z falą wysokiej inflacji.
Spojrzenie na wyniki w przeszłości pokazuje, że zwykle ocena własnego portfela jest lepsza niż ocena całej gospodarki. Wyjątkiem były lata 2017-2018, kiedy znajdowały się one na podobnym poziomie.
Obecny rozjazd jest jednak bardzo głęboki. Z czego on wynika? Głównym powodem wydaje się podwyższona inflacja wynikająca ze wzrostu cen surowców energetycznych po wybuchu wojny w Iranie. W październiku wyniosła 3,5 proc. r/r. Badanie koniunktury pokazuje, że rośnie odsetek Polaków spodziewających się wzrostu cen w ciągu następnych 12 miesięcy.
Natomiast niewykluczone, że obawy o inflację to nie wszystko. GUS nie pyta ankietowanych o powody ich oceny, ale niedawno opisywaliśmy wyniki badania, które dla XYZ przeprowadził WiseRabbit. Wynika z niego, że prawie 3/4 Polaków martwi się stanem finansów publicznych, czyli wysokim deficytem budżetowym i w konsekwencji narastającym długiem. Możliwe, że to też jest czynnik, który obniża ogólną ocenę sytuacji ekonomicznej.
Optyka XYZ
Pozytywnym wnioskiem płynącym z tych wyników jest to, że konsument dalej jest dosyć mocny. Nie sygnalizuje istotnej zmiany zachowań. Nadal planuje sporo oszczędzać, ale bez cięć w ważnych wydatkach. Firmy nie muszą się zatem obawiać o tąpnięcie popytu konsumenckiego.
Zagwozdkę może mieć jednak rząd. Pamięć o szoku inflacyjnym z lat 2021-2023 w społeczeństwie wydaje się bardzo silna, dlatego polityka rządowa skupia się na tym, by wzrosty cen energii w jak najmniejszym stopniu przenosiły się na ceny dla konsumenta. Temu służą kolejne odsłony pakietu CPN (Ceny Paliw Niżej). Taki też jest cel przyjętego przez rząd projektu ustawy o mrożeniu cen paliw gazowych w 2027 r. i sygnalizowanego mrożenia cen energii elektrycznej.
Przy planowanym na przyszły rok deficycie sektora finansów publicznych rzędu ok. 7 proc. PKB rząd balansuje jednak na cienkiej linii. Z jednej strony nie chce dopuścić do rozlania się inflacji. Z drugiej – może się okazać, że stan państwowych finansów będzie jednym z głównych tematów nadchodzącej kampanii wyborczej. I nie będzie to dla rządu przyjemna dyskusja.