Automaty dominują w zwrotach opakowań w systemie kaucyjnym

Od 50 do niemal 80 proc. opakowań kaucyjnych Polacy oddają w automatach, a trzy czwarte zwrotów stanowią butelki PET.

System kaucyjny, który ruszył w październiku 2025 r., obejmuje butelki plastikowe do 3 litrów oraz metalowe puszki do 1 litra, do których doliczana jest kaucja w wysokości 50 groszy. Pieniądze można odzyskać po oddaniu opakowania oznaczonego specjalnym znakiem kaucyjnym. Nie jest wymagany paragon, ale opakowanie nie może być zgniecione.

Z danych przekazanych przez operatora Krajowy System Kaucyjny Zwrotka wynika, że ok. 78 proc. opakowań wraca przez automaty, a 22 proc. w ramach zbiórki ręcznej. Wiceprezes spółki Zygmunt Ochał podkreśla, że automaty są wygodniejsze dla klientów i bardziej efektywne dla sklepów, zwłaszcza przy rosnącej liczbie zwrotów.

W systemie obsługiwanym przez Zwrotkę ok. 70 proc. zwracanych opakowań to butelki PET, a 30 proc. stanowią puszki aluminiowe. Operator wskazuje, że system znajduje się obecnie w fazie intensywnego skalowania, a część sklepów rezygnuje z ręcznej zbiórki na rzecz automatów.

Podobne proporcje przedstawia operator PolKa – Polska Kaucja. Według jego danych 75 proc. opakowań trafia do systemu przez automaty, a 25 proc. poprzez zbiórkę ręczną. Jeśli chodzi o strukturę zwrotów, 78 proc. to butelki PET, a 22 proc. puszki.

Operatorzy zgodnie wskazują na brak butelek szklanych z logo kaucji w ogólnopolskich statystykach. Jak wyjaśnia PolKa, wynika to z nowelizacji ustawy podpisanej w lutym, która wyłączyła szkło wielorazowe z obowiązkowego, scentralizowanego systemu. Producenci – głównie browary – mogą nadal prowadzić własne systemy zbiórki takich opakowań.

Szefowa PolKi Magdalena Markiewicz zwraca uwagę, że start systemu to nie tylko wyzwanie logistyczne, ale też zmiana nawyków milionów konsumentów. Jej zdaniem dobrowolne przyjmowanie przez część sieci opakowań bez znaku kaucji może na początku dezorientować klientów, zwłaszcza że w sklepach funkcjonują równolegle te same napoje w opakowaniach kaucyjnych i niekaucyjnych.

Inny operator, Kaucja.pl – Krajowy System Kaucyjny, informuje, że około połowa zwrotów odbywa się obecnie przez automaty, ale udział ten systematycznie rośnie wraz z rozbudową infrastruktury. W jego systemie 68 proc. zbieranych opakowań to butelki plastikowe, a 32 proc. puszki. Spółka potwierdza, że szkło wielorazowe nie funkcjonuje obecnie w ogólnopolskim obiegu kaucyjnym.

Ogólnokrajowy system kaucyjny obsługuje siedmiu operatorów, odpowiedzialnych za logistykę i rozliczenia finansowe. Producenci napojów mogą, ale nie muszą do niego przystąpić – w przeciwnym razie płacą opłatę produktową, która od 1 stycznia wzrosła, by skłonić ich do udziału w systemie. Celem jest spełnienie unijnych wymogów: 77 proc. selektywnej zbiórki w latach 2025–2028 i 90 proc. od 2029 r.

Źródło: PAP