COP31 ma być „COP-em działania". Tymczasem zmiany klimatu już teraz generują gigantyczne straty

W Antalyi na południu Turcji rozpoczął się w poniedziałek szczyt klimatyczny ONZ – COP31. Podczas wydarzenia, które potrwa do 20 listopada, delegaci omówią wsparcie dla krajów rozwijających się, zarówno w zakresie kosztów przystosowania się do rosnących temperatur, jak i procesu odchodzenia od paliw kopalnych. Tymczasem, gdy praktyka redukcji emisji rozmija się z celem, zmiany klimatu już teraz generują straty liczone w miliardach euro rocznie.

W odróżnieniu od poprzednich szczytów obecny jest organizowany wspólnie przez Turcję i Australię, które rywalizowały o prawo do bycia gospodarzem. W ramach kompromisu Turcja pełni oficjalną rolę gospodarza, natomiast Australia kieruje negocjacjami.

To ma być „COP wdrażania”

Murat Kurum, minister środowiska i planowania przestrzennego Turcji, wyznaczony na przewodniczącego COP31, zaapelował do państw, aby uczyniły ten szczyt „COP-em wdrażania” (ang. „Implementation COP"), koncentrując się na przekuwaniu klimatycznych obietnic w konkretne rezultaty.

Przedstawił trzy główne zasady, którymi Turcja będzie kierować się podczas swojej prezydencji: „Dialog. Konsensus. Działanie”.

Murat Kurum podkreślił, że działania na rzecz klimatu muszą przynosić ludziom wymierne korzyści, łącząc zobowiązania środowiskowe z kwestiami takimi jak bezpieczeństwo żywnościowe i energetyczne, rozwój gospodarczy, zdrowie publiczne, migracje oraz przyszłość miast. Zaznaczył, że należy wyjść poza deklaracje i przyspieszyć wdrażanie praktycznych rozwiązań.

Turecki minister przedstawił „Program działań”, który obejmuje m.in. redukcję emisji metanu i budowę miast odpornych na zmiany klimatu. Zakłada on również zwiększenie udziału energii elektrycznej, najlepiej pochodzącej ze źródeł odnawialnych, takich jak słońce czy wiatr, z 21 do 35 proc. do 2035 r., co pozwoliłoby ograniczyć emisję gazów cieplarnianych.

Australijski minister ds. zmian klimatu i energii Chris Bowen, pełniący funkcję przewodniczącego negocjacji na COP31, ostrzegł, że świat wciąż zmierza w stronę przekroczenia progu ocieplenia o 1,5 st. C., określonego w porozumieniu paryskim.

Zaznaczył jednak, że cel ten jest wciąż możliwy do osiągnięcia, o ile państwa wykażą się pilnością, solidarnością i determinacją.

Chris Bowen zwrócił uwagę na konieczność wspierania krajów szczególnie narażonych, w tym państw wyspiarskich na Pacyfiku, które mierzą się z podnoszącym się poziomem mórz i innymi zagrożeniami wynikającymi ze zmian klimatu.

– COP31 musi nadać ogromny impuls wdrażaniu rozwiązań – powiedział z kolei Simon Stiell, szef ONZ ds. klimatu, podczas sesji otwierającej szczyt.

Agencja Associated Press przypomniała, że w centrum sporów dotyczących klimatu znajdują się kraje rozwijające się, które domagają się szerszej dyskusji na temat finansowania celów uzgodnionych podczas paryskich rozmów klimatycznych w 2015 r.

Dwa ostatnie szczyty – COP30 w Brazylii oraz COP29 w Azerbejdżanie – zakończyły się brakiem znaczących porozumień w kwestii ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. W dokumentach końcowych tych konferencji nie pojawiła się nawet wzmianka o paliwach kopalnych – zaznaczyła AP.

Negatywne zmiany klimatu już tu są, a prognozy pogarszają się z roku na rok

Tymczasem naukowcy analizujący ostatnie fale upałów w Europie, podczas których padły rekordy temperatury także w Polsce, oszacowali, że prawdopodobieństwo wystąpienia upałów jest obecnie nawet 200 razy większe niż na początku tego stulecia. Badanie wykazało także, że jeszcze pół wieku temu skala takich upałów, jak obecnie, byłaby praktycznie niemożliwa.

Jak policzyli, gdyby obecnie nadal panowały warunki klimatyczne z czerwca 1976 r., temperatura podczas tegorocznej fali upałów w Europie byłaby średnio o ok. 3,5 stopnia Celsjusza niższa.  Jeśli warunki klimatyczne byłyby takie jak w 2003 r., czyli 23 lata temu, byłoby średnio o 2 stopnie chłodniej niż obecnie.

Czytaj także: Obecna skala upałów w Europie byłaby praktycznie niemożliwa, gdyby nie zmiany klimatu

Same tylko koszty tegorocznych upałów rząd Francji szacuje na 10-15 mld euro. Najbardziej narażone gospodarki mogą stracić w latach 2026-2030 od 5 proc. do 7 proc. PKB względem scenariusza bazowego. Oznacza to m.in. około 240 mld dolarów mniejszego PKB dla Francji, 147 mld dolarów dla Włoch i 131 mld dolarów dla Niemiec.

Czytaj więcej: Drastyczne skutki ekstremalnych upałów dla gospodarki. Straty będą szły w miliardy euro

Jak stwierdza raport ONZ z końca 2025 r., świat nie zdołał zmniejszyć emisji gazów cieplarnianych na tyle, by zatrzymać globalne ocieplenie na poziomie 1,5 stopnia Celsjusza w stosunku do czasów przedprzemysłowych i prawdopodobnie ta granica zostanie przekroczona w następnej dekadzie.

Aby utrzymać wzrost temperatury na poziomie 1,5 stopnia, emisje dwutlenku węgla z powodu spalania paliw kopalnych przez człowieka w najbliższych 10 latach musiałyby zostać zmniejszone o 55 proc. w porównaniu z 2019 r., a aby utrzymać wzrost poniżej dwóch stopni – o 35 proc. W rzeczywistości pełna realizacja wszystkich ogłoszonych krajowych planów klimatycznych obowiązujących do 2035 r. przyniosłaby jedynie redukcję emisji o około 15 proc. Nawet to jest jednak niepewne ze względu na wycofanie się Stanów Zjednoczonych z porozumienia paryskiego.

Czytaj więcej: ONZ: świat nie zdołał zatrzymać globalnego ocieplenia na poziomie 1,5 stopnia

Z raportu Fundacji ClientEarth Prawnicy dla Ziemi oraz Instytutu Reform pt. „Koszty zmiany klimatu w Polsce” wynika, że system finansów publicznych w Polsce nie jest przygotowany na nadchodzące zagrożenia. Jego autorzy szacują, że do 2050 r. Polska może tracić nawet 124 mld zł rocznie w wyniku skutków zmiany klimatu.

Oprócz upałów i suszy negatywne skutki obejmują inne ekstremalne zjawiska pogodowe, takie jak powodzie czy gwałtowne burze, podniesienie się poziomu morza oraz trudne do przewidzenia zagrożenia dla całych ekosystemów.

Czytaj więcej: „Polityka klimatyczna to nie ideologia, ale kwestia bezpieczeństwa narodowego"

Źródło: PAP, XYZ