TK zdecydował ws. immunitetów Święczkowskiego i Sochańskiego
Zgromadzenie Ogólne, które zwołała sędzia Anna Korwin-Piotrowska, zajęło się wnioskami prokuratora generalnego Waldemara Żurka w sprawie uchylenia immunitetów prezesowi TK Bogdanowi Święczkowskiemu i wiceprezesowi Bartłomiejowi Sochańskiemu. O ile jest zgoda na postawienie zarzutów, o tyle zgromadzenie odrzuciło wnioski o zatrzymanie i areszt.

Jak czytamy w środowym komunikacie, Zgromadzenie wyraziło we wtorek zgodę na pociągnięcie „sędziego Bogdana Święczkowskiego” do odpowiedzialności karnej w odniesieniu do czterech czynów. „Zgromadzenie nie wyraziło natomiast zgody na złożony w tych sprawach wniosek o pozbawienie wolności sędziego przez zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie” – napisano w oświadczeniu.
więczkowski: legalni sędziowie będą działać na uchodźstwie
– Nie było żadnego Zgromadzenia Ogólnego i nie zapadły żadne uchwały, więc w żadnym wypadku nie jestem zawieszony – powiedział w Polsat News Bogdan Święczkowski. Stwierdził jednak, że brak zgody na zatrzymanie i areszt sprawił, że cieszy się z „otrzeźwienia ludzi, którzy uzurpują sobie bycie sędziami Trybunału Konstytucyjnego”. To też oznacza, że sędziowie, którzy zebrali się w środę, nie przekroczyli „granicy przestępstwa klasycznie kryminalnego”.
Uznał też, że skoro sędziowie powołali się na ustawę o ustroju sądów powszechnych, to będzie mu „przysługiwało jakieś prawo zażalenia na tę bezprawną decyzję gremium”. Zapewnił też, że nie wie, o co śledczy próbują go oskarżyć. Wykluczył także stawienie się na wezwanie prokuratury. – Jeżeli nie mam uchylonego immunitetu, nie ma zgody na moje ściganie, to jak mogę iść do prokuratury, gdyż sam sobie bym zaprzeczył – mówił.
Dodał też, że legalni – według niego – sędziowie TK „będą działać przez jakiś czas na uchodźstwie”. – Będziemy podejmować działania – one są na bardzo zaawansowanym etapie, żeby mieć jakieś biuro. Będziemy – na ile pozwoli nam wsparcie obywateli, a także nasze możliwości finansowe – prowadzić dalej działalność administracyjną, jeżeli chodzi o Trybunał Konstytucyjny, żeby pracownicy mieli możliwość pobierania wynagrodzeń, żeby wiedzieli, kto jest legalnym prezesem TK – podsumował.
O co jest podejrzewany Święczkowski? Chodzi m.in. o utrudnianie pracy sędziom TK
Prokurator generalny Waldemar Żurek pod koniec października skierował do TK sześć wniosków o uchylenie immunitetu Bogdanowi Święczkowskiemu. Śledczy chcą mu postawić zarzuty dotyczące decyzji podejmowanych przez niego jako prezesa TK, a także z czasów, gdy pełnił funkcję prokuratora krajowego.
Święczkowski jest podejrzewany o uniemożliwienie wykonywania obowiązków służbowych sędziom TK. Chodzi o wybranych przez obecną większość sejmową: Annę Korwin-Piotrowską, Marcina Dziurdę, Krystiana Markiewicza, Macieja Taborowskiego i Macieja Berka, którzy nie otrzymali zaproszenia od Karola Nawrockiego do złożenia ślubowania na sędziego, dlatego złożyli swoje deklaracje w Sejmie „wobec” prezydenta. Prokuratura uważa, że prezes oraz wiceprezes TK Bartłomiej Sochański, któremu są zarzucane te same czyny, mogli dopuścić się przekroczenia uprawnień i złośliwego, uporczywego naruszenia praw pracowniczych poprzez niedopuszczenie sędziów do pracy.
Ponadto śledczy chcą postawić Święczkowskiemu zarzuty przekroczenia uprawnień przy kontroli operacyjnej dotyczącej Romana Giertycha. Prokuratura podejrzewa, że gdy Święczkowski pełnił funkcję prokuratora krajowego, w czasach kierowania resortem sprawiedliwości przez Zbigniewa Ziobrę, polecił swoim podwładnym przeprowadzenie czynności kontrolnych wobec Giertycha bez wymaganego pisemnego upoważnienia. Same działania prokuratury względem adwokata, a obecnie także posła z ramienia KO, miały „wykraczać poza ustawowe ramy” i obejmować pozyskanie informacji z życia prywatnego oraz działalności zawodowej.
Kolejne zarzuty dotyczą przekroczenia uprawnień prokuratora krajowego przy zakupie programu Hermes, służącego do pozyskiwania i analizowania informacji ze źródeł internetowych. W ocenie śledczych decyzja Święczkowskiego była niekorzystna finansowo dla PK, ponieważ pominięto etap konkurencyjnego postępowania i nie dokonano szczegółowej analizy potrzeb prokuratury, a także kwestii bezpieczeństwa samego systemu.
Najwięcej, bo dziewięć czynów, śledczy zarzucają Święczkowskiemu w zakresie nieprawidłowości przy delegowaniu prokuratorów do pracy. Jako prokurator krajowy miał on delegować dziewięciu prokuratorów do różnych jednostek mimo wyraźnych powodów, w tym zapotrzebowania kadrowego. Według prokuratury wskazane decyzje miały być wykorzystane jako forma sankcji służbowych niemieszczących się w katalogu kar dyscyplinarnych.
To nie koniec spraw Święczkowskiego i Sochańskiego. TK zdecyduje o zasadności ich zawieszenia
Decyzja Zgromadzenia Ogólnego TK jest pierwszym etapem w procesie dyscyplinarnym dla prezesa i wiceprezesa tej instytucji. Na 19 oraz 20 listopada zaplanowane są bowiem posiedzenia sądu dyscyplinarnego. Wówczas to sędziowie Trybunału zdecydują o tym, czy zawieszenie Święczkowskiego i Sochańskiego było zasadne. Jeżeli tak, obaj sędziowie nadal nie będą mogli wykonywać swoich obowiązków w TK, choć nie będzie to równoznaczne z ich odwołaniem.
W sprawie prezesa TK w roli rzecznika dyscyplinarnego został wylosowany Stanisław Piotrowicz, niegdyś poseł z ramienia PiS. Skład orzekający uzupełniają Magdalena Bętkowska, Maciej Taborowski oraz Krystian Markiewicz, czyli sędziowie TK wybrani przez Sejm obecnej kadencji.
Z kolei o przyszłości Sochańskiego mają zdecydować Dariusz Szostek jako rzecznik dyscyplinarny oraz Maciej Berek, Jakub Stelina i Rafał Wojciechowski. Dwóch ostatnich z wymienionych sędziów zostało wybranych do TK jeszcze za czasów, gdy większość w Sejmie miało PiS. Wcześniej na miejsce ostatecznie zajęte przez Jakuba Stelinę wylosowano Annę Korwin-Piotrowską, która z uwagi na fakt, że sama wydała decyzję o zawieszeniu prezesa i wiceprezesa TK w czynnościach, zrezygnowała z udziału w sprawie.
Przypomnijmy, że spór wokół TK na nowo rozgorzał 30 października, kiedy wybrani przez Sejm obecnej kadencji sędziowie weszli do siedziby instytucji, a Anna Korwin-Piotrowska, mająca najdłuższy staż sędziowski z uwagi na orzekanie w sądach powszechnych, tymczasowo przejęła zadanie kierowania Trybunałem i wydała decyzje o zawieszeniu w czynnościach Święczkowskiego i Sochańskiego na 30 dni. Następnie do TK wpłynęły opisywane wcześniej wnioski o uchylenie immunitetów złożone przez ministra sprawiedliwości.
Przeczytaj również: Czy protesty przed Trybunałem zjednoczą prawicę?
Święczkowski i Sochański wystąpili o pomoc do ETPCz
Od początku sprzeciw wobec całej sytuacji wyrażają Święczkowski i Sochański. Pierwszy z wymienionych był obecny przed siedzibą TK we wtorek od godz. 9, czyli jeszcze przed wydaniem decyzji przez Zgromadzenie Ogólne. Ze sceny, wokół której skupili się protestujący, prezes TK zaapelował o „zaprzestanie przestępczych spotkań”, które mają na celu „pozbawienie go wolności”. Dodał, że sam nie zamierza brać udziału w zgromadzeniu.
Święczkowskiego w sprawie reprezentuje mec. Bartosz Lewandowski, który jest także obrońcą Zbigniewa Ziobry. Z kolei pełnomocnikiem Sochańskiego jest Piotr Schab. To sędzia Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który został zawieszony w połowie października w czynnościach służbowych przez ministra Waldemara Żurka.
Piotr Schab został wybrany w 2018 roku do roli rzecznika dyscyplinarnego i orzekał w sprawach sędziów, którzy m.in. kwestionowali legalność tak zwanej neo-KRS, czyli Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej po reformie z 2017 roku autorstwa Zbigniewa Ziobry, a której niezależność była kwestionowana przez Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPCz).
Do tej samej instytucji Święczkowski oraz Sochański wystąpili z wnioskiem o wydanie zabezpieczenia, na mocy którego mieliby zostać przywróceni na stanowiska. Jak poinformował we wtorek wieczorem ETPCz, takie prośby odrzucono. W komunikacie trybunału wskazano, że zawieszeni sędziowie „nie zdołali wykazać, że istnieje bezpośrednie ryzyko wyrządzenia nieodwracalnej szkody dla istoty ich spraw wynikających z artykułu 6 (mówiącego o prawie do sprawiedliwego procesu) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka”.
Rola ETPCz nie ogranicza się jedynie do wskazanej decyzji. Wcześniej po skardze złożonej przez czworo sędziów wybranych przez Sejm, ale niezaproszonych przez prezydenta i niedopuszczonych do pracy, trybunał wydał środek tymczasowy, nakazując polskim władzom zaprzestanie utrudniania wykonywania obowiązków przez legalnie wybranych sędziów TK. Kancelaria prezydenta w odpowiedzi zakwestionowała kompetencje ETPCz do rozstrzygania tej sprawy.
Sędziowie wybrani w tej kadencji Sejmu zmieniają TK
Już na początku listopada Anna Korwin-Piotrowska zwołała Zgromadzenie Ogólne Sędziów TK, na którym uchwalono projekt budżetu oraz zdecydowano w sprawie kworum. Obie kwestie pozostawały tematami sporu pomiędzy Ministerstwem Finansów a Święczkowskim.
W pierwszej sprawie resort podnosił problem, że nie może przyjąć od TK projektu budżetu, ponieważ ten powinien zostać przyjęty przez Zgromadzenie Ogólne. To z kolei nie mogło podjąć decyzji większością głosów, ponieważ Święczkowski nie dopuszczał do pracy nowo wybranych sędziów.
Na posiedzeniu sędziów TK 3 listopada stawili się wyłącznie członkowie instytucji wybrani w obecnej kadencji Sejmu. Postanowili oni, że kworum – czyli minimalna liczba sędziów wymagana do podjęcia decyzji, a liczona jako 2/3 proporcjonalnie do całości gremium – powinno wynosić właśnie ośmioro członków, czyli tylu, ilu było obecnych na zgromadzeniu.
Jak tłumaczył sędzia Sławomir Patyra, przepisy dają pole do dwóch interpretacji. Kworum może być liczone od 15, czyli ustawowej liczby sędziów TK, lub od „ogólnej liczby” niezbędnej do zapewnienia działania instytucji. A ta w obecnych warunkach wynosi 12 po tym, jak Święczkowski i Sochański zostali zawieszeni, a sędzia Jarosław Wyrembak został wybrany w sposób „wadliwy”, czyli jako sędzia dubler, o czym więcej pisaliśmy w tym tekście.
Finansowanie TK stoi pod znakiem zapytania
W ten sposób przyjęto uchwałę, która została dołączona do projektu ustawy budżetowej na 2027 rok i która w teorii miała zapewnić płynność finansową TK. W teorii, ponieważ 16 listopada Narodowy Bank Polski, jako operator rachunków bankowych Trybunału, poinformował o wstrzymaniu wszelkich transakcji ze środków zgromadzonych na kontach TK.
Na stronie banku centralnego opublikowano komunikat, w którym wskazano, że dział prawny NBP dokonał analizy, na podstawie której podjęto decyzję o wstrzymaniu realizacji zleceń płatniczych dokonywanych przez TK. Do NBP wpłynęły bowiem dwa zestawy dokumentów mających potwierdzić osoby uprawnione do wydawania poleceń dotyczących rachunków bankowych – pierwszy złożony przez Święczkowskiego, drugi przez Annę Korwin-Piotrowską.
„W tym stanie rzeczy, niezbędne stało się wypracowanie oceny prawnej zaistniałego stanu faktycznego. W związku z tym w Departamencie Prawnym NBP dokonano – wyłącznie dla potrzeb ustalenia sytuacji NBP jako strony umowy rachunku bankowego zawartej z TK – analizy treści stosunku prawnego ustalonej tą umową i właściwymi dla zaistniałego stanu faktycznego normami, wynikającymi z przepisów powszechnie obowiązujących” – podano w komunikacie.
Do sprawy odniósł się także zarząd NBP na specjalnie zwołanej konferencji. Paweł Szałamacha wskazał, że decyzja banku centralnego była całkowicie apolityczna. Dodał także, że to na TK ciąży obowiązek wyjaśnienia tego, kto jest upoważniony do podejmowania decyzji w sprawie rachunków sądu.
Anna Korwin-Piotrowska zapewniła pracowników TK, że wszystkie płatności wynagrodzeń zostaną zrealizowane w najbliższych dniach. Z kolei minister finansów Andrzej Domański na antenie TVN24 wskazał, że rząd pracuje nad rozwiązaniem mającym zapewnić finansowanie dla TK.
Źródło: PAP/XYZ