UE rozważa zakaz eksportu aluminy do Rosji

Eksport aluminy z Irlandii do Rosji stał się jednym z głównych tematów prac nad 21. pakietem sankcji Unii Europejskiej wobec Moskwy. Komisja Europejska ma przedstawić nowe restrykcje jeszcze w tym tygodniu, jednak nie jest przesądzone, czy obejmą one ten surowiec.

Przygotowania do 21. pakietu sankcji UE przeciwko Rosji zdominowała kwestia sprzedaży aluminy z Irlandii do Rosji. Chodzi o tlenek glinu, półprodukt niezbędny do produkcji aluminium, wykorzystywanego m.in. przez rosyjski przemysł zbrojeniowy. Temat ma zostać omówiony podczas wtorkowej wizyty szefowej unijnej dyplomacji Kaji Kallas w Dublinie.

W centrum sprawy znajduje się rafineria Aughinish w południowej Irlandii, największy zakład produkujący aluminę w Europie. Fabryka należy do koncernu Rusal, kontrolowanego przez rosyjskiego oligarchę Olega Deripaskę. Według ustaleń „Irish Times”, w pierwszym kwartale 2026 r. większość produkowanej tam aluminy została wyeksportowana do Rosji.

Śledztwo „Irish Times” i OCCRP opierało się na analizie poufnych dokumentów, danych celnych, zapisów transportowych, zdjęć satelitarnych i dokumentów finansowych. Dziennik ustalił, że alumina z Aughinish trafiała do rosyjskich hut, gdzie była przerabiana na aluminium, a następnie sprzedawana dalej firmie handlowej ASK, zaopatrującej dziesiątki rosyjskich producentów broni. Według publikacji, w łańcuchu dostaw występowali też pośrednicy i podmioty logistyczne spoza Rosji, co utrudniało kontrolę końcowego odbiorcy.

Z informacji gazety wynika, że surowiec trafiał do hut należących do Rusalu, które zaopatrują zakłady produkujące uzbrojenie wykorzystywane przez Rosję w wojnie przeciwko Ukrainie. Publikacje śledcze „Irish Times” wywołały debatę na temat skuteczności dotychczasowych sankcji oraz dalszego handlu z rosyjskim przemysłem.

Kaja Kallas zapowiedziała, że podczas rozmów z premierem Irlandii Michealem Martinem oraz ministrą spraw zagranicznych i handlu Helen McEntee poruszy kwestię eksportu aluminy. Jak podkreśliła, celem Unii Europejskiej jest ograniczenie źródeł finansowania rosyjskiej gospodarki i wojny. Według niej państwa członkowskie będą musiały zdecydować, czy są gotowe poprzeć dalsze zwiększanie presji na Moskwę.

O objęcie aluminy zakazem eksportu zaapelowało do Komisji Europejskiej 39 europosłów z 12 państw członkowskich UE. Dotychczas surowiec nie został objęty sankcjami, a źródła cytowane przez RTÉ pod koniec maja wskazywały, że Komisja Europejska nie planowała wówczas takiego kroku. Według „Irish Times” w Brukseli i Dublinie dominowało przekonanie, że eksport aluminy ma ograniczony wpływ na rosyjską produkcję wojskową, a rafineria odgrywa istotną rolę dla lokalnej gospodarki.

Władze Aughinish ostrzegły irlandzki rząd, że ewentualne ograniczenia eksportowe mogą negatywnie odbić się na zatrudnieniu i działalności zakładu. Firma argumentuje, że dostawy z irlandzkiej rafinerii pokrywają jedynie około 10 proc. rosyjskiego zapotrzebowania na tlenek glinu, dlatego sankcje nie miałyby znaczącego wpływu na Rosję, a mogłyby przyczynić się do wzrostu cen aluminium i inflacji na europejskich rynkach surowcowych. Według przedsiębiorstwa zakład generuje także nadwyżki energii wystarczające do zasilenia około 200 tys. gospodarstw domowych.

Z wypowiedzi premiera Irlandii Micheála Martina w sprawie Aughinish Alumina wynika jasne stanowisko irlandzkiego rządu.

„Cała zasada sankcji polega na tym, by nie wyrządzały nam większych szkód niż Rosji ani by nie okazały się przeciwskuteczne" – powiedział Martin pod koniec maja, odnosząc się do potencjalnego zakazu eksportu aluminy. „Wydaje mi się, że Aughinish właśnie do tej kategorii należy".

Komisja Europejska planuje, aby 21. pakiet sankcji uderzył przede wszystkim w rosyjski przemysł zbrojeniowy, sektor finansowy oraz dochody z eksportu ropy naftowej. Nie wiadomo jednak, czy znajdzie się w nim zakaz eksportu aluminy do Rosji.

Źródło: PAP, Irish Times, RTE, Euronews