Wygaszanie specustawy dla Ukraińców. Projekt trafił do opiniowania

Rząd rozpoczyna proces wygaszania specustawy o pomocy obywatelom Ukrainy obowiązującej od 2022 r. Projekt ustawy trafił w poniedziałek do zaopiniowania i zakłada przeniesienie kluczowych rozwiązań do systemu ochrony czasowej cudzoziemców.

Koniec odrębnego systemu dla Ukraińców

Projekt dotyczy wygaszenia części rozwiązań specustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z wojną. Ustawa ta stworzyła odrębny, uproszczony system pobytu, pracy, świadczeń i edukacji wyłącznie dla Ukraińców.

Zgodnie z projektem, odrębny system prawny zostanie zlikwidowany, ponieważ – jak wskazano – sytuacja uchodźców uległa stabilizacji. W jego miejsce ma funkcjonować wspólny system ochrony czasowej dla wszystkich cudzoziemców.

Projekt zakłada uchylenie przepisów specustawy, które tworzyły osobne regulacje dla obywateli Ukrainy, oraz tych, które już wygasły z powodu upływu terminów. Część rozwiązań zostanie przeniesiona do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.

Legalny pobyt do 4 marca 2027 roku

Projekt przewiduje przedłużenie legalności pobytu osób uciekających przed wojną oraz tych Ukraińców, których dokumenty były przedłużane w związku z konfliktem. Będą oni mogli do 4 marca 2027 r. złożyć wniosek o legalny pobyt.

Do ustawy o ochronie cudzoziemców trafią przepisy dotyczące PESEL UKR, który pozostanie sposobem potwierdzania legalnego pobytu. Papierowe zaświadczenia mają zostać zastąpione elektroniczną kartą DIIA, a tożsamość i pobyt będzie można potwierdzać także w aplikacji mObywatel.

Nowością jest wprowadzenie zasady, że brak złożenia wniosku o PESEL UKR w ciągu 14 dni od wjazdu spowoduje wygaśnięcie ochrony czasowej. Niedopełnienie formalności będzie traktowane jako dorozumiana rezygnacja z ochrony.

Ograniczenie świadczeń i specjalnych uprawnień

Projekt zakłada ograniczenie świadczeń socjalnych oferowanych przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Opieka zdrowotna ma przysługiwać jedynie małoletnim, osobom pracującym oraz mieszkańcom ośrodków zbiorowego zakwaterowania.

Pomoc w zakresie zakwaterowania i wyżywienia ma zostać ograniczona do grup szczególnie wrażliwych, których objęcie standardowymi rozwiązaniami byłoby zbyt kosztowne. Osoby niepracujące będą korzystać z opieki medycznej na zasadach ogólnych, jak inni cudzoziemcy.

Zakończona ma zostać także możliwość zakładania działalności gospodarczej na takich samych zasadach jak obywatele Polski. Firmy już założone na podstawie specustawy będą mogły działać do końca okresu legalnego pobytu, o ile spełnią inne wymogi ustawowe.

Projekt przewiduje również przepisy przejściowe umożliwiające rozliczenie Funduszu Pomocy, utrzymanie zobowiązań związanych z obligacjami BGK, wypłatę świadczeń rodzinnych oraz przedłużenie wiz i dokumentów do 4 marca 2027 r., zgodnie z decyzją Rady UE.

Do końca bieżącego roku szkolnego utrzymane zostanie finansowanie dodatkowych zadań w szkołach, w tym transportu, pomocy materialnej, oddziałów przygotowawczych i dodatkowych lekcji języka polskiego. Po tym terminie szkoły wrócą do standardowych zasad.

Nowa ustawa ma wejść w życie 5 marca 2026 roku.

Źródło: PAP