Indie i trumpowska Rada Pokoju w centrum uwagi świata

Obejrzyj lub posłuchaj

Obejrzyj Posłuchaj

Wideocast

Powiększ audio

00:00

Wideocast

Powiększ video

Bez wątpienia najważniejszym wydarzeniem minionego tygodnia w polityce międzynarodowej było powołanie podczas Forum Ekonomicznego w Davos Rady Pokoju, organizacji wymyślonej przez Donalda Trumpa, która wzbudza wiele emocji i kontrowersji. Jedne zaproszone do niej kraje od razu odrzuciły propozycję, inne przyjęły ją z entuzjazmem.

Wśród pierwszych były przede wszystkim państwa Europy Zachodniej, m.in. Francja.

– Prezydent Emmanuel Macron jasno zakomunikował, że jego kraj nie ma zamiaru uczestniczyć w inicjatywie Donalda Trumpa, uznając ją za sprzeczną z polityką zagraniczną Paryża i potencjalnie osłabiającą rolę ONZ – mówi Kasia Stańko.

Kategoryczne „nie” i entuzjastyczne „tak”

Podobne stanowisko wyraził premier Słowenii Robert Golob, stwierdzając, że mandat rady jest zbyt szeroki i może niebezpiecznie podważyć porządek międzynarodowy oparty na Karcie Narodów Zjednoczonych.

Z kolei zdecydowanie zareagowały m.in. Węgry i Bułgaria. Viktor Orbán, jeden z najbliższych sojuszników Donalda Trumpa w Europie, od razu zapowiedział, że przyjmuje „zaszczytne zaproszenie”.

Podobnie uczynił premier Bułgarii Rosen Żelazkow, który mimo tego, że obecnie jedynie administrował krajem po złożeniu w grudniu gabinetu do dymisji, podpisał dokument o przystąpieniu do Rady Pokoju. O wyjątkowym zaszczycie wynikającym z zaproszenia mówili również prezydent Kosowa Vjosa Osmani-Sadriu i premier Albanii Edi Rama.

Ofertę wstąpienia do rady otrzymała także Kanada. Jej odpowiedzią była wygłoszona w Davos mowa szefa rządu Marka Carneya. „Została ona od razu uznana za najważniejsze przemówienie premiera dotychczas i prawdopodobnie jedno z najważniejszych w historii Kanady” – relacjonuje Anna Lach.

Szef kanadyjskiego rządu powiedział m.in., że tradycyjny porządek oparty na zasadach stał się fikcją i świat zmienił się radykalnie. Współpraca gospodarcza, która kiedyś była postrzegana jako źródło wspólnego dobrobytu, teraz staje się „bronią” w rękach największych gospodarek. Dlatego państwa średniej wielkości powinny tworzyć nowe koalicje oparte na wartościach i wspólnych interesach. W tej sytuacji Kanada czuje się bliżej związana z Unią Europejską oraz krajami Azji i Pacyfiku niż ze Stanami Zjednoczonymi.

Polskie związki z pakistańskim terroryzmem

Z kolei Unia Europejska podpisała kolejne, po umowie z Mercosur, bardzo ważne porozumienie gospodarcze – tym razem układ o wolnym handlu z Indiami.

– To niebagatelna sprawa, bo dotyczy mniej więcej dwóch miliardów ludzi i gospodarek tworzących prawie 25 proc. światowego PKB. Dlatego przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen, która od kilku dni przebywa w stolicy Indii, nazywa tę umowę najważniejszą w tym stuleciu – relacjonuje Tomasz Augustyniak.

Porozumienie wyjaśnia również dyplomatyczną scysję, do jakiej doszło podczas niedawnej wizyty wicepremiera Radosława Sikorskiego w Delhi. Chodzi o słowa szefa indyjskiego MSZ Subrahmanyama Jaishankara, który fałszywie i bezpodstawnie oskarżył Polskę o „wspieranie infrastruktury terrorystycznej” w Pakistanie.

Początek końca rosyjskiej floty cieni

Francja prowadzi także działania przeciwko rosyjskiej flocie cieni, czyli tankowcom wykorzystywanym przez Rosję do omijania sankcji międzynarodowych.

– W czwartek w spektakularnej akcji na międzynarodowych wodach między Hiszpanią a Afryką Północną francuscy komandosi zatrzymali i aresztowali ogromny statek Grinch. Przeciwko kapitanowi i załodze, która składa się głównie z obywateli Indii, toczy się obecnie śledztwo. Prokurator w Marsylii przygotowuje już akt oskarżenia. Kilka miesięcy wcześniej francuscy wojskowi zatrzymali inny tankowiec rosyjskiej floty cieni. To wciąż niewiele, bo Rosja wykorzystuje w podobny sposób ponad 500 statków, ale być może te dwa przypadki staną się początkiem końca finansowania inwazji Putina na Ukrainę – opowiada Katarzyna Stańko.

Ponadto rozmawiamy o:

• aresztowaniu przez chińskie władze Chena Zhi, biznesmena powiązanego z khmerskimi politykami, który zajmował się porwaniami ludzi w celu zmuszania ich do pracy w nielegalnych centrach oszustw,
• rosnącej sprzedaży samochodów czeskiej Škody i zmieniającej się polityce eksportowej tego producenta,
• słowackim przemyśle motoryzacyjnym, który z błogosławieństwa staje się powoli przekleństwem i może uczynić z naszego południowego sąsiada europejski „pas rdzy”.

Główne wnioski

1. Zmiana globalnego porządku. Tradycyjny świat oparty na zasadach traci znaczenie. Inicjatywa takie jak Rada Pokoju Donalda Trumpa – której jedne kraje przyklaskują, inne przeciwnie - pokazują rosnące znaczenie mocarstw. W tej sytuacji niezbędne jest tworzenia przez państwa średniej wielkości nowych sojuszy opartych na wspólnych wartościach i interesach.
2. Znaczenie gospodarcze współpracy UE z Indiami. Podpisanie umowy o wolnym handlu między Unią Europejską a Indiami to wydarzenie o globalnym znaczeniu. Obejmujące prawie 25 proc. światowego PKB i dwa miliardy ludzi. To podkreśla przesunięcie uwagi światowej polityki i gospodarki w kierunku Azji.
3. Aktywne działania wobec zagrożeń i obejście sankcji. Francja i inne państwa podejmują konkretne operacje przeciwko rosyjskiej flocie cieni oraz przestępczości międzynarodowej (np. aresztowanie Chena Zhi). To pokazuje, że współczesna polityka międzynarodowa wymaga nie tylko dyplomacji, lecz także działań operacyjnych i egzekwowania prawa.