Sejm Litwy szykuje zmianę konstytucji ws. broni jądrowej

Na Litwie jest polityczna zgoda na wykreślenie z konstytucji przepisu zakazującego rozmieszczania broni jądrowej. Prezydent Gitanas Nauseda poinformował, że niemal wszystkie ugrupowania parlamentarne uznały obowiązujący zapis za nieaktualny.

Decyzja zapadła po czwartkowym spotkaniu prezydenta Gitanasa Nausedy z przewodniczącym parlamentu, premierem oraz liderami frakcji sejmowych. Jak przekazał prezydent, niemal wszystkie ugrupowania polityczne zgodziły się, że art. 137 litewskiej konstytucji jest przestarzały i powinien zostać całkowicie usunięty, a nie jedynie zmieniony.

Czytaj również: Broń atomowa w Polsce – konieczność czy fanaberia? Problemów jest więcej, niż myślimy

Obecnie art. 137 konstytucji Litwy zakazuje rozmieszczania na terytorium kraju broni masowego rażenia oraz zagranicznych baz wojskowych. Według Nausedy przepis ten nie odpowiada już obecnej sytuacji bezpieczeństwa po przystąpieniu Litwy do NATO i sprawia, że państwo pozostaje jednym z nielicznych członków Sojuszu utrzymujących taki zakaz.

Prezydent podkreślił, że jedyne rozbieżności między ugrupowaniami dotyczą sposobu przeprowadzenia zmian. Partia Świt nad Niemnem opowiada się za referendum, natomiast Nauseda uważa, że wystarczający mandat do podjęcia decyzji ma parlament. Zgodnie z litewskim prawem zmiana konstytucji wymaga poparcia co najmniej 94 spośród 141 posłów w dwóch głosowaniach, oddzielonych minimum trzymiesięczną przerwą.

Czytaj również: Polska pod francuskim parasolem atomowym? Donald Tusk: Prowadzimy zaawansowane rozmowy

Przewodniczący Sejmu Juozas Olekas zapowiedział, że jeszcze w czwartek zarejestruje projekt odpowiednich poprawek. Wyraził również nadzieję, że parlament zakończy prace nad zmianą przed końcem jesiennej sesji. Olekas podkreślił, że jako członek NATO Litwa chce być pełnoprawnym uczestnikiem systemu odstraszania Sojuszu, którego podstawowym elementem pozostaje odstraszanie nuklearne.

Dyskusja o wykreśleniu zakazu trwa na Litwie od ubiegłego roku. Ówczesna minister ochrony kraju Dovile Szakaliene wskazywała, że nowelizację warto rozważyć, jeśli sojusznicy przedstawią konkretne plany rozmieszczenia na Litwie broni jądrowej lub elementów infrastruktury z nią związanej.

Debatę przyspieszyły również wydarzenia z ostatnich miesięcy. W marcu prezydent Francji Emmanuel Macron przedstawił koncepcję nowego europejskiego systemu odstraszania nuklearnego, który umożliwiałby państwom partnerskim czasowe przyjmowanie francuskich strategicznych sił powietrznych wyposażonych w broń jądrową.

Z kolei na początku czerwca „Financial Times” poinformował, że Stany Zjednoczone rozważają rozmieszczenie broni jądrowej w kolejnych państwach NATO na wschodniej flance. Po tych doniesieniach litewski minister ochrony kraju Robertas Kaunas potwierdził, że Litwa uczestniczy w prowadzonych rozmowach. Zaznaczył jednocześnie, że amerykańska broń jądrowa mogłaby zostać rozmieszczona na Litwie wyłącznie w sytuacji kryzysu lub wojny.

Obecnie amerykańska broń jądrowa znajduje się m.in. w bazach wojskowych w Wielkiej Brytanii, Niemczech, Włoszech, Turcji, Belgii i Holandii.

Źródło: PAP, Politico