Żurek: prezydent wie, że nie będzie mógł zablokować „planu B” ws. KRS; Komisja Wenecka publikuje opinię

Szef MS, prokurator generalny Waldemar Żurek ocenił, że prezydent Karol Nawrocki zdaje sobie sprawę, że nie będzie mógł zablokować „planu B” ws. wyboru sędziów do KRS, dlatego zaprezentował własny projekt w tej sprawie. Tymczasem Komisja Wenecka, organ doradczy Rady Europy, opublikowała w piątek pilną opinię na temat projektu polskiej ustawy w sprawie statusu neosędziów.

Podczas piątkowej konferencji prasowej w Ministerstwie Sprawiedliwości Żurek odniósł się do złożonego przez prezydenta Karola Nawrockiego projektu ustawy, którego celem ma być m.in. „skuteczne przeciwdziałanie bezprawnym próbom podważania nominacji sędziowskich udzielonych na wniosek KRS z uwagi na niezgodną z przepisami konstytucji i orzecznictwa TK praktykę orzeczniczą”.

Prezydent złożył ten projekt w ubiegłym tygodniu, po tym jak zawetował nowelizację ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa.

Czytaj także: Marszałek sejmu kieruje prezydencki projekt do Komisji Weneckiej. „Narusza niezawisłość sędziowską i podział władzy”

– Musimy sobie zadać pytanie, dlaczego Kancelaria Prezydenta właśnie w tym momencie pokazuje tę ustawę – podkreślił w piątek Żurek.

– Prezydent wie, że nie jest w stanie w żaden sposób zablokować dzisiaj „planu B”, który będą chcieli wykonać sędziowie, żeby wybrać tę sędziowską część Krajowej Rady Sądownictwa w sposób taki, żeby później nie można było powiedzieć, że to politycy zdecydowali o wyborze sędziów – stwierdził szef MS.

Przekazał, że we wszystkich sądach przygotowywane są wybory, w ramach których wybrani zostaną kandydaci do KRS, których kandydatury następnie zostaną zaakceptowane przez sejm.

– Mamy starą, złą ustawę o Krajowej Radzie Sądownictwa, ale posługując się tymi przepisami sędziowie chcą oddolnie dokonać wyboru właściwej Krajowej Rady Sądownictwa – podkreślił.

Zawetowana przez prezydenta nowelizacja ustawy o KRS przewidywała wybór piętnastu sędziów‑członków KRS w bezpośrednich i tajnych wyborach – organizowanych przez PKW – przez wszystkich sędziów w Polsce, a nie jak obecnie przez sejm.

Do nowej KRS mogliby kandydować sędziowie z co najmniej dziesięcioletnim stażem orzeczniczym i pięcioletnim w danym sądzie, co otwierało drogę także części sędziów awansowanych po 2022 r. Zmianę przepisów krytykował PiS, a rząd – w tym Ministerstwo Sprawiedliwości – przekonywał, że nowela uczyni KRS konstytucyjną.

Posłowie będą głosować w piątek nad projektem uchwały, który zawiera deklarację, że sejm, wybierając sędziów do KRS, uwzględni wyniki wyborów w środowisku sędziowskim. W projekcie jest też apel do sędziów o udział w wyłanianiu kandydatów i wybór takich, którzy będą reprezentować wszystkie rodzaje sądów i szczeble sądownictwa.

Sejmowa uchwała ma być jednym z elementów realizacji zapowiadanego przez Waldemara Żurka „planu B” po tym, gdy prezydent Karol Nawrocki zawetował nowelizację ustawy o KRS, która zakładała wybór sędziowskich członków Rady przez wszystkich sędziów, a nie – tak jak na mocy obecnych przepisów – przez sejm.

Komisja Wenecka opublikowała pilną opinię na temat projektu ustawy w sprawie neosędziów

Komisja Wenecka przedstawiła w piątek liczne rekomendacje dotyczące podejścia do poszczególnych grup sędziów.

Według Komisji niektóre rozwiązania i mechanizmy przewidziane w projekcie ustawy wymagają dostosowania w świetle zasad nieusuwalności sędziów, pewności prawa i proporcjonalności.

Opinię Komisja Wenecka przygotowała na wniosek Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy. Komisja, wspólnie z Dyrekcją Generalną ds. Praw Człowieka i Rządów Prawa Rady Europy, dokonała oceny projektu ustawy o „Przywróceniu prawa do niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą poprzez uregulowanie skutków uchwał Krajowej Rady Sądownictwa podjętych w latach 2018–2025”.

Opinia zostanie przyjęta na posiedzeniu Komisji Weneckiej 6 marca.

NeoKRS – wątpliwy spadek po rządach PiS

Przypomnijmy: w grudniu 2017 r. sejm przyjął ustawę o zmianach w wyborze członków KRS. Na mocy tamtych przepisów to sejm wybierał 15 sędziowskich członków KRS przy większości trzech piątych sejmu.

Zdaniem wielu polskich konstytucjonalistów ustawa ta naruszała kilka artykułów Konstytucji RP. To m.in. art. 10 o trójpodziale władzy i równowadze trzech władz, art. 173 i art. 186 mówiące o niezależności i niezawisłości sędziowskiej, art. 187 o składzie KRS i jej czteroletniej kadencji.

Wątpliwości te podzielił Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W 2021 r. uznał, że zmiany mogą prowadzić do ryzyka zwiększonego wpływu władzy wykonawczej i ustawodawczej na KRS i jej niezależność. Podobnie rok później orzekł Europejski Trybunał Praw Człowieka.

KRS po zmianach wprowadzonych za rządów PiS, określana jest często jak neoKRS, a sędziowie mianowani i awansowani z jej rekomendacji określani są neosędziami.

Czytaj więcej: Ustrój KRS bez zmian. Co dalej po decyzji prezydenta?

Źródło: PAP, XYZ